Tác giả/Tác phẩm
Tìm kiếm
Quick Login
Lịch
Thống kê
14 May.2015

HAI  PHONG CÁCH BÌNH THƠ

Phạm Đức Nhì

vannghequangtri.blog 13.5.15

VNQT đăng bài viết HAI  PHONG CÁCH BÌNH THƠ của Phạm Đức Nhì để rộng đường dư luận. Bài  viết thể hiện quan điểm rất riêng của tác giả Phạm Đức Nhì.

HAI  PHONG CÁCH BÌNH THƠ

      Tác giả Phạm Đức Nhì

PHONG  CÁCH NGUYỄN KHÔI
Cách  đây không lâu tôi tình cờ đọc được bài Kim Lũ Y – Thơ Xưa Mà Vẫn Mới của Nguyễn  Khôi, trong đó ông phản bác cách nhìn nhận bài “thơ” Kim Lũ Y (Đỗ Thu Nương) của  tôi. Tôi cho rằng Kim Lũ Y không phải là thơ vì chỉ là lời giáo huấn của bậc  trưởng thượng đối với lớp hậu bối – không có cảm xúc. Cách nhìn nhận của Nguyễn  Khôi hoàn toàn trái ngược: Kim Lũ Y là thơ, không những thế, Thơ Xưa Mà Vẫn Mới.  Ông đã, không tương nhượng, phản bác cách nhìn nhận của tôi hoàn toàn. Nhưng ông  có lối phản bác rất lịch sự. Ông cho rằng có hai cách nhìn nhận bài thơ và ông  dùng lý luận của mình chứng minh cách nhìn nhận của ông là đúng.
Tôi  không đồng ý, viết lại một bài khác (Kim Lũ Y Có Phải Là Thơ?) để làm rõ cách  nhìn nhận của mình. Ông Nguyễn Khôi đọc được, gởi e-mail cho tôi đại ý: Với Kim  Lũ Y, anh cảm nhận cách của anh, tôi cảm nhận cách của tôi; sư bảo sư phải, vãi  bảo vãi hay; hãy để công luận phán xét. Lời lẽ trong e-mail rất hòa nhã, biểu lộ  cung cách của một bậc trưởng thượng. Tôi, để bảo vệ quan điểm của mình, e-mail  trả lời.
Cuối  cùng hai người vẫn còn nhìn ở hai hướng khác nhau nhưng trong tôi đã có một ấn  tượng rất đẹp về người đã phản bác mình. Ông Nguyễn Khôi đã “thắng” tôi, không  phải bằng kiến thức văn học, khả năng lý luận mà bằng phong cách lịch sự, hòa  nhã trong đối thoại văn chương. Xin được bày tỏ lòng kính phục.
PHONG  CÁCH ĐỖ HOÀNG
Trên  trang VanDanViet tình cờ đọc được bài “Dấu Chân Qua Trảng Cỏ” CủaThanh Thảo -  Dở, Kém Toàn Diện của Đỗ Hoàng, tôi có một số nhận xét sau đây:
Thái độ kiêu binh: Ngay những dòng đầu phía dưới bài  thơ, Đỗ Hoàng viết:
Nhà thơ Thanh Thảo  tham gia cuộc kháng chiến chống Mỹ với tư cách dân sự. Ông xếp sau Phạm Tiến  Duật, Lê Anh Xuân, Nguyễn Khoa Điềm ….
Tại sao lại có thái độ  kiêu binh, mỉa mai, miệt thị “tư cách dân sự” của tác giả như vậy? Tư cách lính  hay dân sự có ăn nhậu gì đến giá trị nghệ thuật của bài thơ? Một nhà thơ được  xếp trước ai, sau ai là do thi tài chứ đâu phải do có mặc áo lính hay  không.
Đấm vào hạ  bộ:
Ông được cưng nựng  và lăng xê khá đều đặn trên văn đàn chính  thống.
Nếu Đỗ Hoàng chứng  minh được Dấu Chân Qua Trảng Cỏ là bài thơ dở thì không cần nói người đọc cũng  sẽ suy ra đúng điều Đỗ Hoàng muốn nói. Đàng này bình thơ mà chưa đá động gì đến  bài thơ đã bô lô bô loa nói xấu tác giả. Chắc Đỗ Hoàng muốn chứng minh gián  tiếp: tác giả xấu thì bài thơ phải dở chăng! Đây là lối bình thơ bá đạo, như võ  sĩ quyền anh đấm vào hạ bộ của đối thủ.
Chiếc bòng con đựng  những gì
Mà đi cuối đất mà đi  cùng trời
Chiếc bòng đựng  nhiều nhất chỉ bộ áo quần bà ba là cùng, hoặc nữa là hai bơ  gạo(!)
Tại sao  bình thơ mà lại đi bới móc chiếc bòng của người ta? Con người dù thời nào cũng  vậy, được đánh giá cao hay thấp là ở số lượng và phẩm chất của sản phẩm và dịch  vụ họ đóng góp cho xã hội chứ không phải ở chiếc bòng lớn hay nhỏ, ba lô nặng  hay nhẹ.    
Đọc kỹ, tôi thấy cả bài thơ không có chỗ nào lỗi vận. Có lẽ  muốn giảm bớt vị ngọt quá đậm của  thơ lục bát, tác giả, trong vài chỗ, đã dùng thông vận thay vì chính vận. Những  đoạn Đỗ  Hoàng  trích dẫn để chê là lỗi vận như:
           Những gì gởi  lại chỉ là dấu chân
           Vùi trong  trảng cỏ thời gian
           Vẫn âm thầm  trải mút tầm mắt ta
Và:
           Tiếng bầy chim  két bỗng thành mênh mang
            Lối mòn như  sợi chỉ giăng
            Còn in đậm  đặc vô vàn dấu chân
Theo tôi, không sai, không lỗi, chỉ không khéo - điệp  vận không cần thiết.
Nếu biết  học tiền nhân một chút thì có thể viết khổ kết bài thơ trên có sức mạnh khái  quát hơn, nâng tầm thơ lên hơn.
Đồng ý chúng ta cũng cần “luận cổ suy kim”. Nhưng làm thơ  mà không chịu học cái mới, cái lạ, không dám  đứng trên đôi chân của mình, mà cứ ru rú theo bước tiền nhân thì có  ngàybước xuống …  hố.
Sửa chữa nâng cao
Bình thơ thì  cứ phân tích rồi phán nó hay, hoặc dở; hay ở chỗ nào - chứng minh, dở ở chỗ nào  - chứng minh. Ở đây Đỗ Hoàng chơi cái màn “sửa chữa nâng cao”,viết lại cả bài thơ của tác  giả. Với tôi, đó  là thái độ kiêu ngạo đến lố bịch.                                     
Quốc có quốc pháp, gia có gia quy - ở đâu có lề luật  đó. Trên chiếu văn chương cũng có một số quy luật bất thành văn. Trong thơ,  không gian để tâm tình của thi sĩ chuyển động rộng rãi hơn, tự do hơn vì đó là  thế giới riêng tư.
      Trên trang thơ của  mình
      tôi chỉ trung  thành
      với nhịp  đập
      của chính trái tim  tôi.
Khi bình thơ là đã bước vào một không gian  khác. Đó là không gian của cuộc đối thoại  giữa người bình thơ và thi sĩ, có rất nhiều khán giả theo dõi. Để giữ cho không khí của sân chơi vui vẻ, lành mạnh, một  số lề luật, cung cách ứng xử cần phải được tuân thủ; tuân thủ để tôn trọng thi  sĩ, tôn trọng độc giả đang chú tâm theo dõi. Đối với cả hai ông Nguyễn Khôi và  Đỗ Hoàng tôi đều không quen biết, nhưng qua phong cách bình thơ tôi đã thấy hai  ông ngồi ở hai vị trí khác nhau trên chiếu văn chương. Chỗ ngồi ấy chính hai ông  đã tự chọn bằng tài năng và cung cách ứng xử của mình.
                                                                        PHẠM ĐỨC  NHÌ
                                                                    nhidpham@gmail.com
Viết nhận xét
  Tên gọi [Đăng ký]
  Mật khẩu (Khách không cần mật khẩu)
  Địa chỉ web
  Email
OpenID Hình vui