Tác giả/Tác phẩm
Tìm kiếm
Quick Login
Lịch
Thống kê
31 Mar.2014

Kỳ án Nhã Thuyên Không rõ

Tác giả: Admin   Phân loại:Thể loại khác   
  Lớn | Vừa | Nhỏ
Kỳ án Nhã Thuyên
Thư Hiên      
Mấy tuần qua, dư luận cộng đồng mạng rúng động bởi “kỳ án” Nhã  Thuyên. Diễn biến gần đây nhất là sự kiện ngày 27/3, cô Đỗ Thị Đoan bị  Trường ĐH Sư phạm Hà Nội mời đến để nhận các quyết định thu hồi bằng và  hủy luận văn thạc sĩ nhưng cô từ chối không nhận các quyết định này.  Trước đó thì PGS TS Nguyễn Thị Bình, người hướng dẫn Nhã Thuyên làm luận văn này không được kéo dài thời gian làm việc dù luật định cho phép.

Câu chuyện được bắt đầu từ mùa hè năm 2013 và khá rùm beng trên  nhiều báo chính thống vào thời điểm đó. Nhưnghiện nay, ngay cả những báo chính thống đã từng “đánh” Nhã Thuyên cũng không đăng tải dòng nào về  các quyết định trên. “Bí mật” được tiết lộ qua một tờ báo vẫn bị dư luận xem là “lá cải”, Kinh doanh và Pháp luật. Tờ này đăng tải đơn kêu cứu  của PGS TS Nguyễn Thị Bình về việc bà Bình bị Trường ĐH Sư phạm Hà Nội  cho nghỉ hưu sớm 5 năm mà không có lý do xác đáng. Tuy nhiên, gần như  ngay lập tức bài viết đã bị gỡ xuống, nhưng sự hiện hữu ngắn ngủi của nó vẫn kịp để nhiều trang mạng và báo “lề trái” chộp được.

Mất việc

Cô Đỗ Thị Thoan (vẫn được gọi bằng bút danh là Nhã Thuyên) vốn là  sinh viên K53 Khoa Ngữ Văn, Trường ĐH Sư phạm Hà Nội. Sau khi tốt nghiệp  ĐH, cô tiếp tục theo học khóa cao học K18 tại trường này (năm học 2009 –  2010). Luận văn thạc sĩ “Vị trí của kẻ bên lề: Thực hành thơ của nhóm Mở miệng từ góc nhìn văn hóa”  của cô được hội đồng thẩm định của Trường ĐH Sư phạm Hà Nội đánh giá  xuất sắc. Đây là một trong những lý do giúp cô được ký hợp đồng ngắn hạn làm giảng viên giảng dạy môn Văn học Việt Nam hiện đại tại khoa Ngữ Văn trường ĐH Sư phạm Hà Nội từ tháng 9/2012.

Theo sự phân công của lãnh đạo khoa Ngữ văn và tổ trưởng tổ bộ môn  Văn học Việt Nam hiện đại, cô Nhã Thuyên (từ giờ chúng tôi xin phép được gọi cô Đỗ Thị Thoan bằng cái tên này bởi nó quen thuộc với giới nghiên  cứu văn học và dư luận) dạy chuyên đề Văn học người Việt ở hải ngoại cho sinh viên năm thứ 3. Đây là một học phần tự chọn, tuy mới nhưng nhanh  chóng tạo được sự hấp dẫn đối với sinh viên. Trước Nhã Thuyên, ở khoa  Ngữ văn có TS Nguyễn Phượng đã (và đang) thành công trong việc dạy  chuyên đề này. Mỗi học phần Văn học người Việt ở hải ngoại do TS Nguyễn  Phượng hoặc Nhã Thuyên dạy có khoảng trên dưới một trăm sinh viên tham  gia. Trong khoa còn có một giảng viên nữa cũng dạy chuyên đề Văn học  người Việt ở hải ngoại.

Nhưng những rắc rối với Nhã Thuyên lại bắt đầu từ chính chuyên đề cô  được lãnh đạo khoa phân công giảng dạy. Trao đổi với chúng tôi, Nhã  Thuyên cho biết: “Khoảng tháng 4/2013 trong khoa bắt đầu có thông tin cơ  quan an ninh đến kiểm tra việc giảng dạy của tôi. Lúc đó tôi đã làm một văn bản giải trình nội dung từng buổi dạy theo yêu cầu của khoa… Sau đó tưởng như mọi việc được giải quyết êm thấm theo nghĩa mình cũng chẳng  có vấn đề gì về tư tưởng. Tôi vẫn được tiếp tục dạy cho đến khi kết thúc học phần cho sinh viên cũng như vẫn được chấm bài bình thường. Nhưng  cuối tháng 5/2013 thì khoa có một buổi nói chuyện với tôi. Họ nói rằng  mong tôi hiểu cho họ về việc họ phải chịu một sức ép từ cơ quan an ninh  và họ không thể ký tiếp hợp đồng để tôi có thể tiếp tục giảng dạy tại  khoa nữa”.

Tuy nhiên Nhã Thuyên cũng cho biết cô thật sự không biết “an ninh”  là những ai. Cô chỉ nghe nói đến họ. Còn mọi trao đổi về những việc liên quan tới công việc giảng dạy của cô từ trước đến nay, cô chỉ được thực  hiện với lãnh đạo khoa Ngữ văn.

“Tổng tấn công”

Dẫu hết tháng 5/2013 Nhã Thuyên không còn là giảng viên của khoa Ngữ  văn Trường ĐH Sư phạm Hà Nội nữa nhưng cô vẫn tiếp tục bị “truy đuổi”  bằng một loạt bài báo xuất hiện trên các tờ Văn nghệ TP Hồ Chí Minh,  Nhân dân, Quân đội Nhân dân… Căn cứ để “họ” truy đuổi cô là luận văn  thạc sĩ đã được bảo vệ xuất sắc từ năm 2010. “Đầu tiên là một bài báo  của Chu Giang trên tờ Văn nghệ TP Hồ Chí Minh vào khoảng 26, 27/5 (bài Có giải thiêng lịch sử được không? của tác giả Chu Giang, Tuần báo Văn nghệ TP Hồ Chí Minh, trang 16, số  256 – HTN). Tôi nghe đồn sẽ có 5 kỳ, nhưng thực tế họ đăng 4 kỳ. Nhưng  loạt bài này chưa tạo được sự ầm ĩ nào với truyền thông, cho đến khi  xuất hiện hai bài trên Nhân Dân và Quân đội Nhân dân vào khoảng tháng  7/2013”, Nhã Thuyên nhớ lại.

“Đánh” trên truyền thông chưa đủ. Trong hội nghị lý luận phê bình  lần thứ 3 của Hội nhà văn Việt Nam tại Tam Đảo (4, 5/6/2013), nhà phê  bình Chu Giang (tức nhà văn Nguyễn Văn Lưu) còn đăng đàn để cảnh báo  hiện tượng kích động phản loạn của luận văn thạc sĩ “Vị trí của kẻ bên  lề: Thực hành thơ của nhóm Mở Miệng từ góc nhìn văn hóa” của tác giả Đỗ  Thị Thoan (Nhã Thuyên). Quan điểm này được GS Phong Lê hưởng ứng bằng  cách “hai lần lên diễn đàn đề nghị các cơ quan chức năng phải làm việc  nghiêm khắc và xử lý thích đáng đối với tác giả bản luận văn cũng như  hội đồng chấm luận văn” (nguồn: http://119.15.167.94/qdndsite/vi-vn/61/43/chong-dien-bien-hoa-binh/mot-goc-nhin-phan-van-hoa-va-phi-chinh-tri/250927.html).

Nhận xét về chiến dịch “đánh” Nhã Thuyên, trên blog của mình, GS  Trần Đình Sử, nguyên Chủ nhiệm Khoa Ngữ văn, Trường ĐH Sư phạm Hà Nội  viết: “Cuộc phê phán luận văn thạc sĩ năm 2010 của giảng viên đai học Đỗ  Thị Thoan hiện đang rầm rộ khắp cả nước, trên các báo lớn, báo nhỏ với  đủ các từ quy kết nặng nề như “phản văn hóa”, “phản động”, “mượn danh  khoa học để làm chính trị”, “ngụy khoa học”, “sự lệch chuẩn”, “sự nổi  dậy của rác thối”, “tham vọng soán ngôi của rác thối”…

Một đám cháy đang bùng lên dữ dội trên văn dàn. (…) Đồng thời với sự phê phán là các đề  nghị cách chức, xử lí những người hữu quan, và thực tế đã không tiếp tục kí hợp đồng giảng dạy với cô giáo Nhã Thuyên một cách vội vàng, chưa đủ  thủ tục pháp lí. Thông thường người ta chỉ xử lí sau khi đã nghị án rõ  ràng, có người bào chữa, có ý kiến của đương sự. Đằng này tất cả đều làm rất nhanh, bên trên, sau lưng đương sự, thiếu các thủ tục dân chủ tối  thiểu trong một xã hội được coi là đề cao dân chủ thì thật tiếc là thiếu sự đàng hoàng”.

Trước sự tấn công ồ ạt của “phe đánh” Nhã Thuyên, nhà phê bình văn  học Phạm Xuân Nguyên là người đầu tiên có bài viết phản biện được đăng  trên báo chính thống, bài “Từ một bản luận văn”.  Bài được đăng trên báo Pháp luật TP Hồ Chí Minh (báo giấy) số ra ngày  chủ nhật 28/7/2013. Sau khi bài được đẩy lên bản điện tử của báo này thì Vietnamnet cũng đăng lại. Tuy nhiên, ngay sau đó cả hai báo điện tử đã  gỡ bài xuống (nhưng hiện bài vẫn còn trên trang Báo mới với chú giải  nguồn dẫn từ báo Pháp luật TP HCM). Nhiều nhà phê bình, nhiều học giả  cho biết những bài viết được xem là có chiều hướng “bênh” Nhã Thuyên của họ đều bị các báo chính thống từ chối đăng tải.

Trong diễn biến đó, lãnh đạo Khoa Ngữ văn đã họp với PGS TS Nguyễn  Văn Long, chủ tịch hội đồng chấm luận văn của Nhã Thuyên hồi năm 2010.  Không hài lòng với kết quả cuộc họp với PGS Nguyễn Văn Long, ngày  27/7/2013, Khoa Ngữ văn trường ĐH Sư phạm Hà Nội đã tổ chức một hội thảo khoa học mở rộng lấy ý kiến các nhà khoa học về luận văn thạc sĩ của  Nhã Thuyên. Hội thảo được tổ chức với chiêu bài mổ xẻ các vấn đề có tính học thuật trong một luận văn thạc sĩ đã được thẩm định nhưng không hề  có mặt toàn bộ hội đồng chấm cũng như tác giả của luận văn.

Theo một học giả được mời, hội thảo gần giống như một cuộc “họp  kín”. Các đại biểu tham gia hội thảo được yêu cầu không sử dụng máy ghi  âm cũng như không được tiết lộ nội dung hội thảo ra ngoài. Tuy nhiên,  kết quả cuộc họp có thể không đạt mục tiêu “đánh” Nhã Thuyên khi mà  nhiều học giả bày tỏ quan điểm đòi hỏi phải có một ứng xử khoa học với  một công trình khoa học. Một nguồn tin khác thì kể lại với chúng tôi:  “Trong số các ý kiến có đòi hỏi cần phải ứng xử khoa học với luận văn có GS Đặng Anh Đào và GS Phùng Văn Tửu. Cả hai giáo sư này đều khẳng định, việc họ đến bắt tay ông Chu Giang rồi khen phát biểu của ông ấy hay như  tường thuật trong một bài báo là không chính xác”. Bài báo mà nguồn tin này nhắc đến là bài cuối trong loạt bài “Luận văn thạc sĩ “Vị trí của  kẻ bên lề…” được đăng trên báo Thanh tra (http://thanhtra.com.vn/ky-cuoi-khong-the-xam-pham-gia-tri-thieng-lieng_t221c8n57577tn.aspx).

Tận diệt?

Sau sự kiện trên, sự việc tạm thời im ắng. Nhã Thuyên đã bị mất việc làm, PGS TS Nguyễn Thị Bình bị hao tổn tâm trí, dư luận ngỡ rằng có thể  “họ” đã để cho vụ việc trôi vào dĩ vãng.

Đột nhiên, đầu tháng 3, giới chuyên gia trong và ngoài nước được một phen bổ chửng khi được biết, PGS TS Nguyễn Thị Bình, người hướng dẫn  Nhã Thuyên làm luận văn thạc sĩ, buộc phải về hưu trong một bối cảnh hết sức bất bình thường.

Theo thông báo của Trường ĐH Sư phạm Hà Nội mà PGS TS Nguyễn Thị  Bình cung cấp cho báo Kinh doanh và Pháp luật, bà Bình sinh tháng  9/1956. Đến tháng 9 tới, bà Bình tròn 58 tuổi. Theo nghị định 141 hướng  dẫn thi hành một số điều của Luật ĐH, nữ giảng viên ĐH có chức danh phó  giáo sư được kéo dài thời gian làm việc so với tuổi nghỉ hưu mà pháp  luật hiện hành quy định không quá 7 năm. Như vậy, về lý, bà Bình có thể  được giảng dạy tại Khoa Ngữ văn đến tháng 9/2018, nếu thoả mãn hai điều  kiện: (1) bà Bình có đủ sức khoẻ, tự nguyện kéo dài thời gian làm việc;  (2) cơ sở GD ĐH có nhu cầu và chấp thuận. Điều kiện (1), theo diễn đạt  của bà Bình gửi cho báo Kinh doanh và Pháp luật thì bà có đủ sức khoẻ và tự nguyện kéo dài công việc. Vấn đề còn lại ở điều kiện (2). Theo thông báo của trường, quả là có chuyện Đảng uỷ Trường ĐH Sư phạm Hà Nội  “không đồng ý kéo dài thời gian làm việc với PGS TS Nguyễn Thị Bình”.  Nhưng tại sao “không đồng ý” thì đến nay Đảng uỷ cũng như Ban giám hiệu  Trường ĐH Sư phạm Hà Nội chưa có bất kỳ lời giải thích nào mặc dù bà  Bình đã bốn lần đề nghị bằng văn bản.

Theo tìm hiểu của chúng tôi, rất khó xảy ra khả năng PGS TS Nguyễn  Thị Bình buộc phải về hưu là do khoa Ngữ văn Trường ĐH Sư phạm Hà Nội  không còn cần đến sự đóng góp của bà. Được biết, đến thời điểm nhận  thông báo trên, PGS TS Nguyễn Thị Bình là tổ trưởng Tổ Văn học Việt Nam  hiện đại của Khoa Ngữ văn. Hiện tại Tổ Văn học Việt Nam hiện đại của  Khoa Ngữ Văn vẫn chưa có tổ trưởng. Ban đầu, Khoa Ngữ văn đề xuất bổ  nhiệm TS Chu Văn Sơn bởi ông đang là tổ phó, nhưng Trường ĐH Sư phạm Hà  Nội không chấp nhận (dư luận nghi ngờ có thể vì TS Chu Văn Sơn là thành  viên của hội đồng chấm luận văn Nhã Thuyên hồi 2010 và ông đã từng cho  luận văn này điểm 10). Về sau nhà trường định bổ nhiệm PGS TS Vũ Thanh  (lúc đó đang là Phó Chủ nhiệm Khoa Ngữ văn) trong khi ông Thanh không  nghiên cứu văn học Việt nam hiện đại. Nhưng ông Thanh từ chối nên đến  giờ TS Chu Văn Sơn vẫn tạm thời phụ trách Tổ Văn học Việt Nam hiện đại.

Đã vậy, trong số 7 giảng viên của nhóm Văn học Việt Nam sau 1945, bà Bình là người duy nhất có học hàm Phó Giáo sư, đồng thời cũng là người  duy nhất trong nhóm đến nay được nhà nước phong học hàm. Việc PGS TS  Nguyễn Thị Bình nghỉ hưu đột ngột để lại một mảng trống khá lớn không  chỉ cho cho chuyên đề mà bà được phân công giảng dạy mà cho cả nhóm Văn  học Việt Nam sau 1945. “PGS Bình nghỉ, hiện chúng tôi có 6 người, nhưng  thực tế tham gia hoạt động giảng dạy tại khoa chỉ 3 người do 3 người kia hiện đang đi học hoặc đi làm việc ở nước ngoài. Vì thế chắc chắn chúng  tôi phải trằn ra mà gánh thêm việc trước kia vốn là của PGS Bình. Hiện  chúng tôi dạy bình quân 750 tiết/ năm, như vậy là đã nhiều. Tình hình  này có thể sắp tới chúng tôi phải dạy trên 1.000 tiết/ năm mà như thế  thì thực sự quá tải trong khi chúng tôi cần có thời gian để làm nghiên  cứu”, một giảng viên khoa Ngữ văn, Trường ĐH Sư phạm Hà Nội cho biết.

Quả là một khó khăn lớn cho những người ở lại nếu như họ phải “gánh”  thêm việc của PGS TS Nguyễn Thị Bình khi mà hiện nay bà là chuyên gia  duy nhất về văn học Việt Nam sau 1975 của khoa Ngữ văn, Trường ĐH Sư  phạm Hà Nội. “Để có thể bắt tay vào dạy một chuyên đề, giảng viên cần  phải có thời gian chuyên tâm nghiên cứu ít nhất 6 tháng. Tôi cho rằng  đây là điều không đơn giản, bởi tất cả chúng tôi cũng đang phải trằn  lưng nghiên cứu những vấn đề trong mảng mà mình phụ trách”, cũng vị  giảng viên trên cho biết.

Như vậy, việc dư luận suy diễn lý do Đảng uỷ Trường ĐH Sư phạm Hà  Nội “không đồng ý” cho PGS TS Nguyễn Thị Bình kéo dài thời gian công tác do bà là người hướng dẫn Nhã Thuyên làm luận văn năm 2010 là có cơ sở.

Suy diễn này càng có cơ sở hơn khi mà ngày 27/3/2014, trên blog của  mình, Nhã Thuyên thông báo về việc cô bị Phòng Sau ĐH của Trường ĐH Sư  phạm Hà Nội mời đến để nhận các quyết định các quyết định thu hồi bằng  và hủy luận văn thạc sĩ. “Tôi không đồng ý nhận các quyết định này vì  tôi cho rằng hai quyết định này hoàn toàn thiếu cơ sở pháp lý và minh  bạch về các thông tin: như hội đồng chấm, các biên bản nhận xét của hội  đồng, v.v”, Nhã Thuyên viết. Cô đề nghị được cung cấp thông tin về các  giấy tờ và hồ sơ có thể kèm theo như biên bản thành lập hội đồng thẩm  định, các nhận xét của từng thành viên hội đồng, v.v… nhưng không được  đáp ứng. Hiện Nhã Thuyên đang chờ giải thích mới nhất từ Hiệu trưởng  Trường ĐH Sư phạm Hà Nội liên quan tới các quyết định thu hồi bằng thạc  sĩ và thu hồi luận văn của cô.

Thư Hiên
Sau “bí mật” Đảng uỷ Trường ĐH Sư phạm Hà Nội không đồng ý kéo dài thời gian làm việc với PGS TS Nguyễn Thị Bình được tiết lộ với  truyền thông, trên các trang mạng cũng dấy lên đồn đoán về việc Trường  ĐH Sư phạm Hà Nội đã tổ chức thành lập một hội đồng chấm lại luận văn  của Nhã Thuyên. Hội đồng này cũng được tổ chức theo một cách thức bí  mật, nghĩa là cho đến nay không một ai được biết thật sự có hay không  một hội đồng như thế, ngay cả Nhã Thuyên – tác giả luận văn, và các  thành viên chấm thẩm định luận văn năm 2010. Cũng theo đồn đoán, trong  số các thành viên của hội đồng chấm lại, không một ai có công trình  nghiên cứu về văn học Việt nam hiện đại, đương đại.

Nhiều nhà nghiên cứu tên tuổi của Khoa Ngữ Văn Trường ĐH Sư phạm Hà  Nội cho biết họ đặc biệt phẫn nộ trước hành xử thiếu khoa học trong một  môi trường khoa học có uy tín bậc nhất quốc gia như Trường ĐH Sư phạm Hà Nội. “Chúng tôi liên tục đề nghị được gặp lãnh đạo nhà trường để bày tỏ  sự bất bình trong quan điểm xử lý vụ vụ việc nhưng họ đều lảng tránh”,  một vị cho biết
Viết nhận xét
  Tên gọi [Đăng ký]
  Mật khẩu (Khách không cần mật khẩu)
  Địa chỉ web
  Email
OpenID Hình vui