Tác giả/Tác phẩm
Tìm kiếm
Quick Login
Lịch
Thống kê
18 Dec.2013

Ai giết Lê Lai ?
Published on December 18, 2013
theo BS Hồ Đắc Duy
Một câu hỏi cần thiết phải được đặt ra :  Có nên sửa lại bài học lịch sử này hay không ? Và nếu không thì phải giải thích  thế nào về sự kiện Lê Lợi hạ lệnh giết Tư mã Lê Lai vào ngày 13 tháng Giêng năm Đinh Mùi (1427) ? Rất mong được các bậc cao minh góp ý, nhất là các nhà sử học.

LeLailieuminhcuuchua

Huyền  thoại Lê Lai liều mình cứu chúa là hồi ức đẹp nhất của hậu thế về giai đoạn tiền Lê sơ.

Tại sao Đại Việt sử ký toàn thư không chép chuyện Lê Lai liều mình  ?

Chuyện Lê Lai liều mình cứu chúa là một  hành động hy sinh vì đại nghĩa rất đáng cho người đời sau ghi nhớ. Ở thành phố Hồ Chí Minh, đại lộ Lê Lợi chạy từ Nhà hát thành phố đến chợ Bến Thành, nối liền  là đường Lê Lai chạy cho đến Nhà thờ Huyện Sĩ. Trong dân gian thành ngữ Hăm  mốt Lê Lai, hăm hai Lê Lợi cũng toát lên lòng kính trọng đối với ngày giỗ của hai vị anh hùng này. Những vị cao tuổi bây giờ, ngày xưa học tiểu học cũng đã từng đọc truyện Lê Lai liều mình cứu chúa. Trong “sử ký lớp ba” do  sử gia Trần Trọng Kim soạn, Nha học chính Bắc Kỳ ấn hành, đã được dùng làm sách  giáo khoa dạy trong các trường. Nếu không nghiên cứu thêm các sách sử khác mà cứ một mực tin theo như thế và lòng tin ấy vẫn kéo dài hàng mấy mươi năm, có thể cho đến khi chết vẫn yên trí như vậy, chẳng biết điều đó có thật đúng  như vậy không ?

Với những người yêu môn sử học, có nghiên cứu  thì thấy chuyện này lại khác. Nhiều nghi vấn được đặt ra :

☛ Lê Lai cứu chúa ở trận nào, thời gian nào  ?

☛ Lê Lai có bị quân Minh bắt không ?

☛ Phải chăng Lê Lai còn sống và sau đó chết  vì tay Lê Lợi ?

Về việc này mỗi sử gia viết theo cách khác  nhau.

✏ Theo Dực Tông Anh Hoàng đế (tức vua Tự Đức) trong Ngự chế vịnh sử tổng luận cuốn 5  trang 49 “… Có lần vua Lê Thái Tổ tiến đóng ở Lạc Thủy bị quân nhà Minh  vây sát, vua yếu thế, lén rút về ở núi Chí Linh, giặc Minh rút lui để trở lại  tấn công xứ Mỹ-Lộng, sách Hà Đã. Trong tình cảnh nguy khốn, quân ít thế cô  lại nhiều lần bị quân Minh vây hiếp, vua ban hỏi các tướng lãnh : Trong các  tướng có ai bằng lòng đem mình thay ta ra đánh ở Tây Đô để làm mồi nhử cho giặc  bắt, trường hợp đó ta sẽ rảnh tay chiêu tập quân sĩ để sau này mưu đồ đại  sự. Lê Lai tình nguyện đảm đương việc này, bèn xuất binh đến thành Tây Đô  khiêu chiến và mặc áo ngự bào, tự xưng Bình Định vương. Quân giặc trông thấy  người mặc áo vàng tưởng là Bình Định vương thật, bèn đem hết quân đến vây và bắt  sống ; đem về rồi giết… Nhờ thế Bình Định vương được nghỉ ngơi vài năm để lo  tích dưỡng binh đội mà quân Minh không hề để ý đến“.

✏ Theo Ngô Thì Sĩ trong Việt sử tiêu án trang 298 thì “… Trước Vương khởi binh ở Lam Sơn,  thế quân kém và ít, người Minh lùng bắt mãi, bèn mưu cùng tướng tá rằng ai có  thể đem thân ra thay ta, để cho ta đi ẩn nấp, giấu tông tích mà cho quân nghĩ để mưu đồ cử binh lần sau. Lê Lai xin đem thân nhận lấy việc ấy, Vương lạy khấn  trời, nói : Lê Lai đem thân mà thay chúa, nếu sau này không nhớ đến công, nguyện  cung điện hóa thành rừng núi, bảo ấn hóa thành đồng, thần kiếm hóa thành dao  cùn. Lê Lai liền tự xưng là Bình Định vương, khiêu chiến với quân Minh rồi chết. Đâu cũng truyền đi là Bình Định vương đã chết. Người Minh cũng tin là thật không  lưu ý. Đến lúc này Vương rời đồn đến Mang Thôi… Lý Bân, Phương Chính đem 10 vạn  quân đến vây. Vương phục binh ở Thị Lang tập kích địch…“.

✏ Theo Phan Huy Chú, trong Lịch triều hiến chương loại chí trang 332, chỉ nói Lê Lai vì nước bỏ mình… cho nên không riêng chép ra mà chỉ nhân thể chú phụ vào sau thôi – trong  phần chú thích có ghi “Lê Lai là người làng Dụng Tú huyện Lương Giang. Lúc  mới khởi binh bị tướng Minh vây chặt, vua hỏi các tướng bàn xem đổi áo đánh lừa  giặc như việc Kỷ Tín ngày xưa, Lê Lai xin đi bèn mặc áo bào đem quân xông vaò  hàng trận của giặc, đánh đuối sức và bị bắt , vua nhân dịp này trốn  thoát“.

✏ Theo Lê Quý Đôn trong Đại Việt thông sử… Đóng ở Mang Cốc trong Linh Sơn hơn 10 ngày,  phải dùng mật ong trộn với vũ dư lương làm bữa ăn rất là khốn đốn. Hoàng đế bèn  hỏi các tướng : Có ai dám bắt chước Kỷ Tín thời xưa không ? Người ở thôn Dụng Tú  là Lê Lai khẳng khái vâng mệnh, tự nguyện thay đổi mặc áo bào nhà vua, xưng là  vua Lê Lam Sơn, dẫn quân ra đánh quân Minh, quân Minh mừng rỡ liền dồn cả lực  lượng vây chặt Lê Lai, ông chống cự đến kiệt sức rối bị bắt, quân Minh dẫn ông  về thành Đông Quan giết chết, chúng liền lui binh, ta thoát nạn…“.

✏ Trong Việt Nam sử lược của Trần Trọng Kim thấy viết “… về Chí Linh lần thứ hai tháng  Tư năm Kỷ Hợi (1419), quan nhà Minh biết rằng Chí Linh là chỗ Bình Định vương  lui tới bèn đem binh đến vây đánh, Vương bị vây nguy cấp lắm bèn hỏi các tướng  rằng có ai làm được như Kỷ Tín ngày trước chịu chết cho vua Hán Cao không ? Bấy  giờ Lê Lai liều mình vì nước xin mặc áo bào cưỡi voi ra trận đánh nhau với giặc.  Quân nhà Minh tưởng là Bình Định vương thật xúm nhau lại vây đánh, bắt được giết đi rồi rút quân về Tây Đô“.

✏ Trong Đại Nam nhất thống chí lại  viết “… Lê Lai người thôn Dựng Tú huyện Thụy Nguyên, Thái Tổ khởi nghĩa bị quân Minh vây hãm, các tướng bàn mưu cho một người mặc áo bào giả làm Bình Định  vương để đánh lừa giặc theo như việc cũ của Kỷ Tín nhà Hán, Lê Lai xin làm việc ấy vì vậy Thái Tổ mới lén ra đi năm Thuận Thiên thứ nhất được tặng thái  ký…“.

✏ Trong Đại Việt sử ký toàn  thư cuốn thứ X, có lẽ do Phan Phu Tiên viết là chính sau này các sử quan khác như Ngô Sĩ Liên, Vũ Quỳnh, Lê Tung, Phạm Công Trứ, Lê Hy nhuận sắc  thêm thì chỉ có ghi theo biên niên các trận đánh mà ở đó Lê Lợi khốn đốn vì bị vây hãm và hết lương.

1. Mùa xuân tháng Giêng ngày Canh Thân, vua khởi  binh ở Lam Sơn (1418), ngày mồng 9 tháng ấy bọn nội quan nhà Minh là Mã Kỳ đem đại binh tới uy hiếp vua ở Lam Sơn, vua bèn lui quân đến đóng ở Lạc Thủy, ngày  13 dời quân đến núi Chí Linh. Ngày 16 giặc đi lối tắt đánh úp đằng sau vua bắt  mất gia thuộc của vua và rất nhiều vợ con của quân dân. Tháng 2 vua hết lương,  không còn gì để nổi lửa gặp khi giặc lui quân bèn về đắp thành ở đất Lam  Sơn.

2. Tháng 4 năm Kỷ Hợi (1419) vua đánh đồn Nga  Lạc, tháng 5 đóng ở sách Đà Sơn, quân Minh tiến đánh vua phục kích ở Mường  Chách… ít lâu sau dời sang Mường Thôi rồi lại về Vu Sơn.

3. Tháng 10, năm Canh Tí (1420) quân ta đánh  nhau với quân Minh ở Mường Nanh.

4. Từ năm 1420 – 1422 lúc nào cũng có giao tranh  với quân Minh.

5. Mùa đông tháng 12 năm Nhâm Dần (1422) quân ta  bị giặc Minh vây ở Sách Khôi, vua bảo các tướng sĩ “giặc vây ta bốn mặt, có  muốn chạy cũng không có lối nào thoát. Đây chính là tử địa mà binh pháp đã nói, đánh nhanh thì sống, không đánh nhanh thì chết“. Vua nói xong chảy nước  mắt, các tướng sĩ đều xúc động tranh nhau liều chết quyết chiến… Vua đem quân về  đóng ở núi Chí Linh, quân lính hết lương, hơn hai tháng chỉ ăn rau củ và măng  tre mà thôi, vua giết 4 con voi và cả ngựa của mình cưỡi để nuôi quân sĩ…”.

Từ trận đó cho đến khi toàn thắng giặc Minh vào  năm 1428 không có trận nào mà Lê Lợi bị vây khốn nữa.

Theo như lời của vua Tự Đức có lẽ việc Lê Lai đổi áo bào cho Lê Lợi là trong trận ngày 16 tháng Giêng năm Mậu Tuất (1418) hoặc  tháng Hai năm đó – xứ Mỹ Công, sách Hà Đã có lẽ là vùng thượng lưu sông Chu,  phía trên Lam Sơn.

Theo Ngô Thì Sĩ thì có lẽ hành động của Lê Lai được thực hiện trong trận tháng 5 năm Kỷ Hợi (1419) khi quân Minh tiến đánh Lê  Lợi ở sách Đà Sơn.

Còn Phan Huy Chú thì không ghi rõ địa điểm cũng  như thời gian của việc này.

Lê Quý Đôn thì ghi “đóng quân ở Mang Cốc  trong núi Chí Linh hơn 10 ngày hết lương…” và hành động mặc áo bào của nhà  vua xưng là Lê Lam Sơn có thể vào mùa đông tháng 12 năm 1422 trong khi đó Trần  Trọng Kim thì ghi rõ là tháng 4 năm 1419.

Lê_Lợi-tuong

Thời chính  thể Việt Nam Cộng hòa (1955 – 1975), Lê Lợi được suy tôn là Thánh tổ lực lượng Địa phương quân và Nghĩa quân.

Một điều đáng ngạc nhiên là sử gia các đời về sau đều chép truyện Lê Lai liều mình cứu chúa, trong khi chính nhóm sử thần đời Lê lại không ghi chuyện này. Trong Đại Việt sử ký toàn  thư phần bản kỷ, quyển số 10, trang 27b, chỉ thấy chép “Ngày 13 tháng Giêng năm Đinh Mùi (1427) giết Tư mã Lê Lai, tịch thu  gia sản vì Lai cậy có chiến công nói năng khinh mạn“.

Điều này cho phép ta hiểu rằng chuyện Lê Lai đổi  áo giả làm Lê Lợi là có thật nhưng ông đã may mắn thoát khỏi tay quân giặc để trở lại hàng ngũ kháng chiến. Nghĩa là ông vẫn còn sống cho đến năm  1427, tức là phải 8 năm sau đó mới bị Lê Lợi hạ lệnh giết chết.

“Điểu tận cùng tàng” – chim hết thì cung tên xếp  xó, thỏ hết thì chó săn bị bắt ra làm thịt, việc giết công thần sau khi đã làm  nên nghiệp lớn là việc thường xảy ra thời phong kiến. Hán Cao Tổ giết Hàn Tín ;  Việt vương Câu Tiễn giết Văn Chủng ; Phạm Lãi nhờ trốn sang nước Tề rồi vào đất Đào, cải tên là Đào Chu Công, mới may còn sống sót.

Theo nhận xét của các tác giả Đại Việt  sử ký toàn thư, quyễn X, trang 75b, viết “Thái Tổ từ khi lên ngôi đến  nay,thi hành chính sự thực rất khả quan… song đa nghi hiếu sát là chỗ kém“. Khi thành công trong việc giành lại tự chủ – Lê Lợi đã giết chết nhiều  công thần đã sát cánh cùng mình trong gian khổ chiến đấu. Ngày 10 tháng Giêng  năm Mậu Thân (1428) giết Trần Cảo. Năm 1429 giết Trần Nguyên Hãn. Năm 1431 giết  Phạm Văn Xảo… vì lo rằng sau này họ có chí khác nên bề ngoài thì đối xử theo lẽ tiết hậu nhưng trong lòng lại rất ngờ vực.

Lê Lợi ra lệnh giết chết Lê Lai cũng chỉ nằm trong ý đồ này.

Thêm một yếu tố xác định việc thanh trừng là  trong danh sách ban biển ngạch công thần cho 93 người vào ngày 3 tháng 5 năm Kỷ Dậu (1429) không có tên của Lê Lai, suốt các đời vua Lê về sau trong các lần  phục hồi công trạng cho công thần bị hàm oan cũng không thấy có tên Lê Lai mà  chỉ nói đến tên của Lê Lâm, Lê Niệm là con và cháu nội của Lê Lai mà thôi. Mãi  cho đến năm Nhâm Tí (1672), Lê Gia Tông niên hiệu Dương Đức năm thứ nhất mới  thấy phục hồi cho Lê Lai. Hoàng đế Lê Gia Tông hạ chiếu giảm bớt ruộng thế nghiệp của các công thần thời Lê sơ, ngoại trừ Lê Lai (sách Biên niên lịch  sứ cổ trung đại Việt Nam trang 320).

Giết một người đã chết thay cho mình, để mình được sống mà bảo toàn lực lực lượng, đổi nguy thành an, sau này lên ngôi hoàng đế ;  đã giết rồi mà còn tịch thu gia sản sau khi thề thốt nặng lời “Lê Lai đem thân mà thay chúa, nếu sau này không nhớ đến công,  nguyện cung điện hóa thành rừng núi, bảo ấn hóa thành đồng, thần kiếm hóa thành  dao cùn” quả Lê Lợi đã làm một việc thật là bất nghĩa. Nếu các tác  giả Đại Việt sử ký toàn thư ghi chuyện Lê Lai liều mình  và sau đó còn ghi việc Lê Lai bị giết thì khác nào bêu xấu Lê Lợi, điều mà các  vua Lê không lấy gì thích thú. Có thể các sử gia có chép chuyện Lê Lai đổi  áo vì rằng đó là một sự kiện đáng tự hào, không thể không ghi, nhưng khi  dâng vua xem thì e rằng vua hạ lệnh “biên tập” chăng !

Còn tại sao các sử gia như Lê Quý Đôn, Trần  Trọng Kim và ngay cả hoàng đế Tự Đức không chép việc Lê Lợi giết Lê Lai vào năm  1427 , ấy là vì họ đã kể quân Minh bắt và giết Lê Lai ngay lần cứu chúa năm 1419  rồi còn đâu nữa ! Chỉ có Ngô Thì Sĩ là không ghi ai đã giết Lê Lai, còn Phan Huy  Chú thì chỉ nói đại khái là Lê Lai vì nước bỏ mình

Trong sách Lịch sử lớp 7 do Bộ Giáo dục  và Đào tạo ấn hành lần thứ 9 (tháng 7 năm 1996) đang được dạy tại các trường  trung học, trang 69 viết : “Trước tình thế hết sức nguy hiểm, Lê Lai liền  cải trang làm Lê Lợi chỉ huy một đội quân cảm tử xưng là chúa Lam Sơn, xông  thẳng vào vòng vây của địch. Quân Minh dồn hết sức hướng về phía Lê Lai. Chúng  bắt được Lê Lai và đội quân cảm tử đem giết hết“.

Một câu hỏi cần thiết phải được đặt ra : Có nên sửa lại bài học lịch sử này hay không ? Và nếu không thì phải  giải thích thế nào về sự kiện Lê Lợi hạ lệnh giết Tư mã Lê Lai vào ngày 13 tháng  Giêng năm Đinh Mùi (1427) ? Rất mong được các bậc cao minh góp ý, nhất  là các nhà sử học



Xem tin nguồn: http://ttxva.org/ai-giet-le-lai/#ixzz2nqX8SBjj
Follow us: thongtanxavanganh on Facebook
Viết nhận xét
  Tên gọi [Đăng ký]
  Mật khẩu (Khách không cần mật khẩu)
  Địa chỉ web
  Email
OpenID Hình vui