NHÀ THƠ VIỆT PHƯƠNG RA MẮT

TẬP THƠ “CỬA ĐÃ MỞ”


hoingovanchuong blog 7.9.13

vp"Cửa mở" từng náo động thi đàn 36 năm trước, và giờ đây là "Cửa đã mở". Chiều 16.2.2008, tại Trung tâm Văn Hóa Đông Tây, nhà thơ, nhà nghiên cứu Việt Phương đã ra mắt tập thơ “Cửa đã mở”, và nhà thơ Hoàng Minh Châu ra mắt tập thơ “Thơ khối vấn đề”. Nhiều nhà văn, nhà thơ, nhà nghiên cứu văn học, nhà khoa học, giáo sư, và bạn yêu thơ đã tới dự. Hai nhà thơ đã trò chuyện về hành trình thơ và quan điểm thơ, và đọc những bài thơ tâm đắc.

vp
Nhà thơ Việt Phương

vp
Nhà thơ Hoàng Minh Châu

vp
Hai nhà thơ và bạn đọc

vp
Ký tặng sách

vp
Trái sang: Đoàn Tử Huyến, Thúy Toàn, Nguyễn Trọng Tạo, Việt Phương, Hoàng Minh Châu, Chu Hảo


"Cửa đã mở" - Tập thơ thứ 2 của Nhà nghiên cứu Việt Phương

Thơ Việt Phương toát lên tư duy đặc sắc, độc đáo, tư duy ấy hòa quyện với những cảm xúc của một trái tim nhân hậu, thương mình, thương nhà, thương nước, thương người, thương đời, cuộc sống và nhân tình thế thái

Năm 1970, Nhà Xuất bản Văn học xuất bản tập thơ "Cửa mở" của nhà nghiên cứu, nhà thơ Việt Phương. Tập thơ đã gây tiếng vang lớn. Đến thời kỳ đổi mới, năm 1989, tập thơ lại được Nhà Xuất bản Văn học tái bản.

Lần này, Việt Phương lại có tập thơ mới ra mắt bạn đọc (Nhà Xuất bản Thanh niên xuất bản, Hà Nội, 2007), gồm 111 sáng tác mới nhất của Việt Phương. Tập thơ mới này lấy tên "Cửa đã mở", là do xuất phát từ một bài thơ của Đại tướng Võ Nguyên Giáp: "Mấy vần thơ buông tặng Việt Phương". Thơ rằng:

"Anh Việt Phương ơi,
Tôi chúc Anh trẻ mãi không già
Hai ba mươi năm nữa vẫn còn xuân phơi phới
Cửa đã mở rồi,
Hoa thơm hoa đẹp từ bốn phương đưa lại,
Hoa nở thành thơ, từng chùm, từng chùm".

Mở đầu của tập thơ là bài thơ của Đại tướng Võ Nguyên Giáp, đề ngày 5-12-1988, tặng Việt Phương, nhân dịp Việt Phương 60 tuổi.

Đặc điểm thơ của Việt Phương là minh triết, sắc sảo về mình, về người, đời người, lẽ đời, cuộc sống và xã hội:

"Gian hùng thế cuộc đời ơi
Ngón đòn thật độc nụ cười như hoa
Vị tha lắm cuộc đời ta
Người là tình nghĩa thiết tha dâng người
Oan khiên thế cuộc đời ơi
Thổi lên kẻ xấu dập vùi người ngay
Thanh tao lắm cuộc đời này
Mái nghèo thơm thảo tháng ngày kiên trinh
Gian nan thế cuộc đời mình
Chưa qua máu lửa đã rình đau thương
Bao dung lắm cuộc đời thường
Chắt chiu từng chút áo cơm cho người
Công bằng lắm cuộc đời ơi
Nắng hanh nhắc nhủ những lời thề xưa
Sóng trời kiên nhẫn vỗ bờ
Đời người bền bỉ gieo chờ niềm vui
Nhân tình lắm cuộc đời ơi
Niềm tin gửi ở những người hôm nay"
(Đời)

Thơ Việt Phương toát lên tư duy đặc sắc, độc đáo, tư duy ấy hòa quyện với những cảm xúc của một trái tim nhân hậu, thương mình, thương nhà, thương nước, thương người, thương đời, cuộc sống và nhân tình thế thái. Đó là cốt cách, bản lĩnh Việt Phương:

"Làm một người bình thường là khát vọng
Như buổi sáng bình thường mẹ sinh con ra đời
Trái tim bình thường đập bằng hy vọng
Khi quá đau cuộc sống lại mỉm cười

Như những người oan khuất chất hai vai
Làm nên biển mà đợi hoài đợt sóng
Không to tát ồn ào không ảo mộng
Lặng im truyền sức nóng của niềm tin

Là một loài cỏ dại không tên
Mọc phơ phất trên lưng triền núi vắng
Là nùn rơm mục nát bị bỏ quên
Chùm nấm lành trồi lên qua mưa nắng

Sống cho được bình thường là khát vọng
Ước tan ra như không khí nuôi người
Tia lửa ấm vùi sâu trong to lạnh
Tự mình hồng canh cánh không nguôi"
(Khát)

Tuy là thơ suy tưởng, nhưng không khô khan. Việt Phương có những bài thơ suy tưởng khá hay. Anh đã biến những vấn đề tưởng như khô khan thành chất thơ mềm mại, cuốn hút người đọc:
"Đời như cơ chế thị trường
Ngổn ngang pha trộn chán chường mê say
Đời như hai cánh mi dầy
Rợp che năm tháng đơm đầy khổ đau
Đời như toa chợ con tàu
Dân nghèo chen chúc gục đầu nương thân
Đời như hờ hững bước chân
Giẫm lên hoa cỏ không cần đắn đo
Đời như khinh bạc câu thơ
Lửng lơ trôi giữa cơn mưa kiếp người
Đời nay nếu có luân hồi
Trăm lần xin nhận phận người đa đoan"
(Giải)

Việt Phương có những câu thơ khá hay về mùa xuân, mùa hạ, mùa thu, mùa đông. Bốn mùa với Anh mang những nhận xét độc đáo về thiên nhiên và môi trường. Nhưng cái lõi của vấn đề là qua "bốn mùa", Anh vẫn quay lại với nhân tình thế thái:

"Lại một mùa xuân sắp đến gần
Có gì giễu cợt thế mùa xuân
Trời cao tươi nõn trong sạch quá
Mà đục ngầu sao cái nhân quần

Lại một mùa xuân đang đến đây
Lộc xuân nhu nhú nhánh xuân gầy
Bao nhiêu khao khát dồn lên nụ
Cơn mưa thơ ngây bay thành mây

Lại một mùa xuân đã đến rồi
Tình xuân khắc khoải lắm xuân ơi
Nhịp đời hối hả sương bàng bạc
Xuân có điều chi nói với người"
(Lại)

Tên những bài thơ của Việt Phương cũng rất độc đáo, duy chỉ có một từ, một âm tiết, như "Gửi", "Mời", "Thức", "Người",… Một từ thôi mà khái quát được cả cảm xúc và ý tưởng bài thơ.

Một đặc điểm nữa của thơ Việt Phương là không có bất kỳ dấu chấm nào, kể cả câu cuối cùng của bài thơ cũng không có dấu chấm hết. Điều này thể hiện dòng chảy thơ còn tiếp tục, không bao giờ ngừng, như nước của các dòng sông vẫn chảy.

Thơ trong thời buổi kinh tế thị trường đang bị cuộc sống cuốn trôi và bị đời thờ ơ, lãnh đạm. Tập thơ "Cửa đã mở" của Việt Phương hy vọng góp phần lấy lại sự ưu ái với thơ, lấy lại sự tìm đến với thơ trong thời buổi kinh tế thị trường, "sống chết mặc bay, tiền thầy bỏ túi".

Việt Phương (Trần Việt Phương, tên khai sinh là Trần Quang Huy), quê chính gốc Hà Nội. Năm 1945, Anh đi Nam tiến, chiến đấu không ngừng năm lại năm. Qua nghiên cứu về nhân vật này, chúng tôi thấy Anh thật sự là người có tài, có đức. Tài và đức hội đủ thành phẩm chất Việt Phương. Trong đời thường, Việt Phương sống có nhân cách, có trách nhiệm với mọi người, với gia đình và với cả chính bản thân mình. Anh đã từng một thời là trợ lý cố Thủ tướng Phạm Văn Đồng. Trong khoa học, Việt Phương nghiên cứu chủ nghĩa Mác - Lênin, tư tưởng Hồ Chí Minh khá sâu sắc, nghiên cứu những thành tựu tư tưởng chính trị, xã hội trên thế giới và một số vấn đề của công cuộc đổi mới và phát triển đất nước, để góp vào công cuộc chung một cách nghiêm túc. Trong thơ ca, Việt Phương rất giàu cảm xúc, thể hiện sự đan dệt, kết nối giữa cuộc đời với thơ ca.

Khi Viện Khoa học nghiên cứu nhân tài, nhân lực được thành lập ngày 17-11-2006, chúng tôi có mời Việt Phương tham gia Hội đồng Khoa học và Tư vấn của Viện. Anh vui vẻ nhận lời . Ít ngày sau, Anh chuyển cho chúng tôi mấy trăm bài thơ. Một số bài, chúng tôi đã đăng trên Trang tin Điện tử của Viện Khoa học nghiên cứu nhân tài, nhân lực (www.issth.org).

Nay, nhân dịp mừng thọ Việt Phương 80 tuổi (1928-2008), chúng tôi tập hợp một số bài thơ của Anh in thành tập này. Nếu có điều gì sơ suất, mong anh Việt Phương và bạn đọc lượng thứ.

PGS, TS Đức Vượng
Viện trưởng Viện Khoa học nghiên cứu nhân tài, nhân lực