Tác giả/Tác phẩm
Tìm kiếm
Quick Login
Lịch
Thống kê
25 Jan.2013

Mùa xuân với khát vọng

bình  thường
(Với Văn Cao)

Nguyễn Hoàng Đức
NTTb 25.1.13
Tình cờ, anh bạn Bùi Quang Minh mời chúng tôi đến  nhậu bình thường.
Trong một khoảnh khắc bình thường – nhưng lại mang  một số biến cố của lịch sử dồn dập đến như tiên tri và định  mệnh.
Chúng tôi gồm bốn người. Một người bạn chợt đưa ra  một chủ đề đặc biệt, khi nhắc tới bài hát “Mùa xuân đầu tiên” của Văn Cao,  bài hát được sáng tác ngay cuối năm 1975 – đất nước thống nhất và  được phát lần đầu tiên vào Xuân Bính Tí 1976 (nhưng ca khúc bị phê  bình là không đúng đường lối, không phục vụ thể chế, vì thế bản  nhạc đã bị cấm phát hành. Nhưng các chương trình Việt ngữ tại  Moskva vẫn phát bài hát, nên Mùa xuân đầu tiên đã không bị lãng  quên. Năm 2000, tức 5 năm sau khi Văn Cao mất, bài hát cùng các tác  phẩm khác của Văn Cao mới được biểu diễn trở lại).
“Mùa bình thường, mùa xuân theo én về
Mùa bình thường mùa xuân nay đã  về
Mùa xuân mơ ước ấy đã đến đầu tiên
Với khói  bay trên sông
Gà đang gáy trưa bên sông, một trưa nắng cho bao  tâm hồn.
Rồi dặt dìu mùa xuân theo én về
Người mẹ nhìn đàn  con nay đã về
Mùa xuân mơ ước ấy đang đến đầu  tiên
Nước mắt trên vai anh, giọt sưởi ấm đôi vai  anh
Niềm vui phút giây như đang long lanh.
Ôi  giờ phút yêu quê hương làm sao trong xuân vui đầu tiên.
Ôi giờ  phút trong tay anh đầu tiên một cuộc đời êm ấm.
Từ đây người  biết quê người
Từ đây người biết thương người
Từ  đây người biết yêu người…”
Đây là một bài hát khiến tôi xúc  động mỗi khi nghe lại. Tôi nghĩ, tại sao những điều bình thường và  bình dị lại rực rỡ trong mùa xuân đầy hào quang đến  vậy.
Tôi hỏi anh bạn có muốn nói gì  không?
Anh bạn nói: “Tôi ấp ủ và thao thức mỗi khi mùa  xuân đến”. Một Văn Cao, qua thời kỳ Nhân Văn Giai Phẩm, khao khát một giấc  mộng bình thường, rất đỗi bình thường, trong nghĩa đen của  nó.

Tôi hỏi bạn, bạn ấy nói: “Tôi không thể bình luận như  một nhà phê bình âm nhạc”, nhưng đó thực sự là những điều tâm niệm  từ khi tôi cất tiếng chào đời.
Anh Minh nói: “Giai điệu thực sự mang âm hưởng của  nhạc Pháp, đầm ấm và chân thành. Tuy nhiên, một mùa xuân hơi buồn, da  diết, thương nhớ ai”.
Tôi- Nguyễn Hoàng Đức, từng nghe rất nhiều lần bài  này. Tôi thực sự cảm động. Nhưng chợt dâng lên trong hồn những điều mang  tính “nghịch lý”, tại sao trong ngày xuân trọng đại, Văn Cao lại sử  dụng cụm chữ “mùa bình thường”?!
Được biết rằng, sau gần 30 năm biệt tăm không sáng  tác một bài hát nào do từ tháng 7/ 1958, Văn Cao phải đi “học tập chính  trị” tại Tây Bắc cho đến ngày đất nước giải phóng. Tôi chợt nhận  ra, rằng: Văn Cao (con người đã vướng Nhân văn Giai phẩm), khi đất  nước “đổi đời, đổi nước, đổi mùa xuân”, mà vẫn dám hạ 3 chữ “mùa  bình thường”. Tại sao?

Người Anh có câu: “No  news is the good news” – Không có tin gì là một tin tốt lành. Rằng  chúng ta khi tỉnh dậy không có gì đột biến, nghĩa là cuộc sống vẫn  bình yên. Chúng ta vừa ngủ dậy cùng cô vợ. Cô ta dậy soi gương và  trải tóc bình thường rồi làm mọi việc giống như mọi ngày. Đó là một  việc tốt lành! Giả sử vào một buổi sáng khác, cô ta la lên:
“Ơ,  cái nốt gì trên mặt em thế này…?” Đó là một biểu hiện lo lắng  của sức khỏe. Và cũng chính là một dấu hiệu của bất  an.
Chúa trước khi bị đóng đinh trên thập giá, có nói  với các môn đệ rằng: “Thầy để lại bình an cho các con”. Có nghĩa bình an  là món quà lớn nhất Chúa muốn để lại cho mọi người. Cũng có nghĩa  là các môn đề dù phải dấn thân giữa một xã hội còn đầy bất công thì  họ vẫn còn bình an, chân vẫn còn chân, tay vẫn còn tay, đầu vẫn còn  đầu. Cuộc sống của họ vẫn còn được sống. Nhưng sự bình an Chúa hứa  không bao hàm cả việc trả
giá nếu phải dấn thân truyền đạo.  Nhưng bình an Chúa hứa mang một dự phóng vươn tới vĩnh cửu rằng ta  đã để lại hạt men bình an cho các con và muốn giữ được hạt men đấy  phải trả giá thách thức để nuôi dưỡng nó.
“Biển Thái Bình Dương  có tên là Pacific, rộng nhất và ít cồn cào nhất, đó là Thái Bình.  Nó bình an được cũng bởi vì nó rộng nhất và sâu  nhất.

Người Việt có câu “Đoản hình tức tiếng”  nghĩa là Hình bé thì tiếng the thé, còn hình lớn thì tiếng ấm êm.  “Con chó thức đêm ngủ ngày vì đêm phải trông trộm còn ngày được ngủ  yên”. Nhưng Văn Cao đã mơ ước đến một giấc mơ chưa có nghĩa rằng  trong ánh sáng chói chang nhất vẫn có những bóng đen rình rập và ám  ảnh con người. Và ông đã ước mơ buổi trưa đó là một buổi khải hoàn  bình thường như ánh sáng mà không phải
mang ác mộng như người  Trung Quốc nói “Đêm dài lắm mộng”. Như ông viết
“Một tia nắng trưa cho bao tâm  hồn”.
Giấc mộng bình thường của Văn Cao khiến chúng tô  rưng rưng cảm động và suy nghĩ. Tâm hồn ông thật rộng lớn và bất an. Nó  không khác gì chim bị bắn nhìn thấy cành nào cũng cong. Và ngay cả  ánh sáng giữa trưa hè cũng sợ phải nhìn ra ác mộng. Và giấc mơ bình  thường của ông được hát lên giữa một mùa xuân trăm hoa đua nở, vạn  vật sinh sôi, cảm thấy xa hoa làm sao. Một cái bình thường thật xa  hoa! Một giấc mơ thật bình thường dường như khó với như là lý  tưởng. Giá chúng ta được sống bình thường trong giấc mơ thái bình,  không phải lo gì về những điều vi hiến, bất hợp hiến, thiếu vắng sự  bình an khiến những người bình
thường phải nơm nớp lo  lắng.
Đó là điều chúng tôi như trùng xuống và rơi vào  thông cảm với Văn Cao. Ông là một con người rất phi thường nhưng chỉ ôm ấp  một giấc mộng bình thường như món quà Chúa để lại cho nhân gian, đó  là bình an. Một nền bình an phi bút mực nhưng được khắc dấu không  nguôi trong tâm hồn rằng: Con người ta phải biết sống công lý và  yêu thương thì mới đi đến được nền bình an đó. Sự bình thường của  ông là một bình thường ao ước. Một sự bình thường phải trả giá bằng  chính sự trải nghiệm mất mát của đời ông. Có phương ngôn rằng Không  có cái gì giá trị mà không phải trả giá. Ao ước sự bình thường của  ông liệu có giống ao ước của nhiều người. Nếu không giống thì tại  sao nhiều thế hệ lại hát lên lời ca “bình thường” say mê như  thế???

NHĐ 21/01/2013
Tác giả gửi cho NTT blog
Viết nhận xét
  Tên gọi [Đăng ký]
  Mật khẩu (Khách không cần mật khẩu)
  Địa chỉ web
  Email
OpenID Hình vui