TRẦN MAI HẠNH - Phỏng Vấn... - Nhà Văn Lê Xuân Quang - Le Xuan Quang Blog
Tác giả/Tác phẩm
Tìm kiếm
Quick Login
Lịch
Thống kê
25 Jul.2010
DẤU CHÂN TRÊN ''Ðại lộ đầy chông gai''

lethieunhon.com - 11:59 - 24/07/2010 |

Nhà văn – nhà báo Trần Mai Hạnh giới thiệu tư liệu quan trọng: “Với sứ mệnh được giao, Giáo sư - Tiến sĩ Nguyễn Huy Phan là người đã đặt những dấu chân đầu tiên trên “đại lộ đầy chông gai” trong tiến trình bình thường hóa quan hệ Việt Nam - Hoa Kỳ. Thật tiếc là nhân dịp kỷ niệm 15 năm hai nước bình thường hóa quan hệ, khi lần đầu tiên “sứ mệnh” tuyệt mật ấy được Đại tướng Lê Đức Anh, nguyên Bộ trưởng Quốc phòng, nguyên Chủ tịch nước công bố thì GS - TS Nguyễn Huy Phan đã không còn nữa. Nhiều bí mật và không ít những câu chuyện hấp dẫn, ý nghĩa của những năm tháng đầu tiên trên lộ trình đầy chông gai ấy đã vĩnh viễn khép lại, khi từ 13 năm nay chúng theo Giáo sư về thế giới bên kia. Đó cũng là một thiệt thòi không nhỏ cho những mong muốn tìm hiểu, suy ngẫm của những người quan tâm tới thời cuộc hôm nay. Trong sự sắp đặt ngẫu nhiên của cuộc sống, tôi có cơ duyên được GS -TS Nguyễn Huy Phan tâm sự, chia sẻ không ít điều trong những tháng năm ấy”

(
Kỷ niệm 15 năm bình thường hóa quan hệ Việt - Mỹ).

Dấu chân trên đại lộ đầy chông gai

TRẦN MAI HẠNH

“Bình thường hóa quan hệ Việt - Mỹ: Đại lộ đầy chông gai" là tiêu đề bài báo đăng trên Vietnamnet ngày 15 -7 -2010 rất được dư luận quan tâm. Bài báo tường thuật lại cuộc trò chuyện với Đại tướng Lê Đức Anh, nguyên Ủy viên Bộ chính trị, nguyên Chủ tịch nước, nguyên Bộ trưởng Quốc phòng - một trong những nhân vật chủ chốt nhất “kiến tạo” việc bình thường hóa quan hệ Việt Nam - Hoa Kỳ hơn 20 năm trước. Trong lời kể của mình, lần đầu tiên Đại tướng Lê Đức Anh đã công bố những điều tuyệt mật của thời kỳ ấy. Ông kể: “…Lúc đó tôi đương làm Bộ trưởng Quốc phòng và được Bộ chính trị giao cho việc tìm cách nào đó để phá thế bao vây cấm vận của Mỹ… Lúc đó giữa Việt Nam và Hoa Kỳ không có một kênh tiếp cận nào cả nên rất khó làm. Vả lại chiến tranh mới kết thúc hơn 10 năm, sự hận thù vẫn còn sâu sắc lắm. Không thể tiếp cận với nhau bằng chính trị, kinh tế thì phải tìm ở lĩnh vực khoa học - kỹ thuật vậy. Cuối cùng ta đã chọn được một người làm khoa học kỹ thuật là bác sĩ Nguyễn Huy Phan ở Quân y viện 108”. Trả lời câu hỏi của phóng viên là bác sĩ Nguyễn Huy Phan có biết công việc có tính “sứ mệnh” của mình không, Đại tướng Lê Đức Anh nói: “Tất nhiên là biết nhiệm vụ của mình chứ. Tuy nhiên công việc của anh Phan là tuyệt mật, tôi chỉ báo cáo với Bộ chính trị thôi". Ông kể tiếp: “Bình thường hóa quan hệ với Mỹ là chuyện khó ngay từ nội bộ ta lúc bấy giờ. Cán bộ và nhân dân ta chưa đồng tình. 20 năm chiến tranh tàn khốc còn để lại bao vết thương trên cơ thể đất nước và trong tâm lý mọi người. Lúc đó mà nói đến chuyện lập quan hệ ngoại giao với Mỹ là bị quy kết liền. Anh Phan không tránh khỏi và anh Thạch (tức Bộ trưởng ngoại giao Nguyễn Cơ Thạch thời kỳ đó - NV) cũng bị một chút. Anh Phan bị đơn vị cho nghỉ việc và tước bỏ các quyền lợi, các danh hiệu. Đặc biệt là thời kỳ tôi bị xuất huyết não phải nằm viện giữa nhiệm kỳ Chủ tịch nước, anh Phan chỉ còn biết khóc bởi bất lực. Ra viện, trở lại Phủ Chủ tịch, tôi đã khôi phục lại danh dự cho anh Phan, tặng Huân chương cho anh, nhưng lúc đó anh đã suy sụp, đổ bệnh và qua đời…” …
Như vậy là, với sứ mệnh được giao, Giáo sư - Tiến sĩ Nguyễn Huy Phan là người đã đặt những dấu chân đầu tiên trên “đại lộ đầy chông gai” trong tiến trình bình thường hóa quan hệ Việt Nam - Hoa Kỳ. Thật tiếc là nhân dịp kỷ niệm 15 năm hai nước bình thường hóa quan hệ, khi lần đầu tiên “sứ mệnh” tuyệt mật ấy được Đại tướng Lê Đức Anh, nguyên Bộ trưởng Quốc phòng, nguyên Chủ tịch nước công bố thì GS - TS Nguyễn Huy Phan đã không còn nữa. Nhiều bí mật và không ít những câu chuyện hấp dẫn, ý nghĩa của những năm tháng đầu tiên trên lộ trình đầy chông gai ấy đã vĩnh viễn khép lại, khi từ 13 năm nay chúng theo Giáo sư về thế giới bên kia. Đó cũng là một thiệt thòi không nhỏ cho những mong muốn tìm hiểu, suy ngẫm của những người quan tâm tới thời cuộc hôm nay. Trong sự sắp đặt ngẫu nhiên của cuộc sống, tôi có cơ duyên được GS -TS Nguyễn Huy Phan tâm sự, chia sẻ không ít điều trong những tháng năm ấy. Số là đầu tháng 4 -1992 tôi bị tai nạn giao thông rất nặng, gẫy chân và mất một bên mắt. Bệnh viện Việt - Đức và Viện Mắt Trung ương sau ba ca mổ cứu sống được tôi nhưng không thể lắp mắt giả cho tôi vì tôi bị vỡ trán và mất toàn bộ cung mày mắt trái. Tôi được giới thiệu tới GS - TS Nguyễn Huy Phan, chuyên gia hàng đầu về phẫu thuật tạo hình. Thật may mắn tôi được Giáo sư biết tới khi ông từng đọc một số bài báo và tác phẩm văn học của tôi. Sau khi khám rất kỹ, ông nhận chữa cho tôi. Bao năm rồi tôi vẫn nhớ câu nói của ông hôm ấy: “Việc tạo hình, dựng lại cung mày để lắp mắt giả cho anh là rất khó, trong điều kiện Việt Nam hiện nay đó là điều gần như không thể. Nhưng rất may chuyến thăm Mỹ vừa rồi tôi được tặng một loại vật liệu y học mới. Đó là những miếng silicôn đặc nhiều hình dạng, có thể dùng chúng để dựng lại cung mày bị mất của anh.” Ông nắm chặt tay tôi, thân tình và giản dị: “Anh cứ yên tâm. Ta sẽ làm việc với nhau”. Vậy là, trong suốt gần hai năm trời tôi là bệnh nhân riêng của ông với bốn lần được ông trực tiếp mổ, mỗi ca mổ kéo dài từ 3 đến 4 tiếng. Tôi không bị gây mê toàn thân mà chỉ gây mê bộ phận bằng tiêm nôvôcain trực tiếp vào vùng phẫu thuật nên vẫn hoàn toàn tỉnh táo. Ông vừa mổ vừa chuyện trò thân tình với tôi. Tôi nhớ ca mổ lần thứ hai diễn ra vào cuối tháng 9 -1992. Kỳ đó ông nói với tôi rằng, mổ cho tôi xong ông sẽ đi Mỹ và đây là chuyến đi rất quan trọng của ông. Ông nhờ tôi chuẩn bị giúp một số tài liệu về nước Mỹ, về một số nơi ở Mỹ mà ông sẽ tới trong chuyến đi. Công tác ở Thông tấn xã Việt Nam nên việc đó với tôi cũng không khó khăn lắm. Tôi còn chuẩn bị cho ông một máy ghi âm mini. Và lúc ông về, cũng chính tôi cặm cụi giải băng cho ông. Ông coi tôi như một người bạn thân tình dù kém ông tới hơn chục tuổi. Tôi và ông có nhiều dịp trò chuyện hàng giờ, khi thì ở phòng làm việc của ông tại Khoa phẫu thuật chỉnh hình Quân y viện 108, khi thì ở nhà riêng của ông ở đường Hoàng Diệu. Nghe ông kể về chuyến đi và từ nội dung các cuốn băng ghi âm ông mang về, nhạy cảm nghề nghiệp mách bảo tôi hình như ông đang đảm nhiệm một sứ mệnh gì đó rất quan trọng trong các chuyến đi Mỹ “dầy đặc” của ông. Tôi ngỏ ý làm cuộc phỏng vấn ông về chuyến đi Mỹ mới nhất. Ông vui vẻ nhận lời. Khi bản thảo hoàn thành, ông chăm chú đọc lại, trao đổi rất kỹ với tôi từng đoạn, thậm chí từng câu chữ. Tôi nói với ông, đây là bài phỏng vấn về một vấn đề cực kỳ nhạy cảm, không biết Tổng biên tập có dám duyệt không, đăng rồi trên “thổi còi” thì liệu có giải trình ổn không, liệu có gì rắc rối với ông không? Ông suy nghĩ một lát rồi nói với tôi: “Tôi sẽ trình xin ý kiến anh Lê Đức Anh, Bộ trưởng Quốc phòng nay đã là Chủ tịch nước duyệt cho phép đăng bài báo này. Anh yên tâm được chưa?”. Tôi thật sự mừng và ngỡ ngàng, không ngờ sự việc được giải quyết nhanh và tốt như vậy, không ngờ Giáo sư có mối quan hệ gần gũi với Chủ tịch nước đến thế.
Rất nhanh, ngay ngày hôm sau tôi đã nhận được điện thoại Giáo sư báo tới nhận lại bài phỏng vấn đã được duyệt. Kèm theo bản thảo của tôi là Phiếu chuyển công văn của Văn phòng Bộ Quốc phòng đề ngày 30 - 11 - 1992, nội dung như sau :
“Kính gửi Anh Phan
Tôi đã đọc anh 6 nghe, theo ý kiến anh 6 bỏ một đoạn tôi đã gạch trong văn bản.
Xin kính chuyển đến anh để đăng và phát tin…
Kính…
Bá Ngọc

Bản thảo và phiếu chuyển công văn của Văn phòng Bộ Quốc phòng ngày ấy tôi vẫn lưu giữ đến giờ. Bài phỏng vấn được đăng ngay trên Báo Tuần tin tức của TTXVN (lúc đó tôi là Phó Tổng biên tập thường trực) và đồng thời đăng trên Tạp chí Nhà báo & Công luận của Hội nhà báo Việt Nam lúc đó tôi là Tổng biên tập. Không ít chuyện và dư luận xung quanh bài phỏng vấn này. Nhưng đó đã là câu chuyện của gần 20 năm về trước…
Năm tháng qua đi. Biết bao biến cố xảy đến với mỗi cuộc đời. Tôi rất ít có dịp gặp Giáo sư. Những lần gặp hiếm hoi đó Giáo sư không hề nói với tôi một lời nào về bi kịch mà ông đang phải gánh chịu. Những bi kịch mà trong bài trả lời phỏng vấn đăng trên Vietnamnet, nguyên Chủ tịch nước Lê Đức Anh đã nói đến. Tháng 9 năm 1997, trở về sau một chuyến công tác xa dài ngày, được tin Giáo sư Nguyễn Huy Phan lâm trọng bệnh, tôi vội vã vào thăm. Giáo sư nằm trong căn phòng dành cho cán bộ cao cấp trong khu A Quân y viện 108. Ba cô con gái suốt ngày đêm bên cạnh Giáo sư. Giáo sư nắm chặt tay tôi, nói với tôi trong cơn đau, giọng rất buồn: “Tôi bị ung thư đã ở giai đoạn cuối. Nếu phẫu thuật, dù rất ít hy vọng nhưng vẫn còn có cơ may sống sót. Nhưng không ai dám cầm dao mổ cho tôi vì sự rủi ro quá lớn. Tôi từng phẫu thuật cứu sống hàng vạn người, nhưng thời khắc hệ trọng này lại không thể tự mổ cho mình. Đó cũng là bi kịch của người thầy thuốc anh ạ”. Ông hỏi thăm công việc của tôi và nói, hạnh phúc lớn nhất của ông là đã cứu chữa được nhiều người bệnh, trong đó có tôi. Ông tuyệt nhiên không nói một lời nào về “sứ mệnh” tuyệt mật ông được giao trong các chuyến thăm Mỹ ngày ấy, và cũng tuyệt nhiên không nói một lời về những bi kịch xảy ra với ông ngay tại Quân y viện 108, nơi ông làm việc. Tôi cũng có nghe về những chuyện buồn của ông nhưng không dám hé lời trong câu chuyện với ông buổi chiều hôm đó. Phút chia tay ông nói với tôi, giờ đây nhớ lại tôi thấy đó dường như là điều nhắn gửi sâu xa của ông. Ông nói: “Báo và tạp chí đăng bài anh phỏng vấn tôi về chuyến đi Mỹ ngày ấy, tôi vẫn giữ. Bài báo được nhiều người đồng tình, hoan nghênh nhưng tôi cũng đã gặp không ít rắc rối. Nhưng giờ đây mọi chuyện đã rõ. Đảng hiểu tôi, Lãnh đạo hiểu tôi, đồng chí hiểu tôi. Như thế, có ra đi tôi cũng đã có được sự thanh thản anh ạ”.
Nghe ông nói tôi ứa nước mắt. Ông sinh trưởng ở Hà Nội và là một trong những trí thức cách mạng tiêu biểu, một Thiếu tướng Quân y của Quân đội nhân dân Việt Nam anh hùng, một thầy thuốc nhân dân, một nhà khoa học đầy tài năng và nhân cách. Tại nhiều Hội nghị khoa học y khoa hàng đầu của quốc tế, ông đã thuyết trình trong sự ngưỡng mộ của các đồng nghiệp, đã trả lời bằng tiếng Anh, tiếng Pháp, tiếng Nga trước câu hỏi của các cử tọa đến từ nhiều quốc gia. Vậy mà cuộc đời lao động khoa học không mệt mỏi của ông, không chỉ có vinh quang mà còn cả những bi kịch cay đắng. Nhà khoa học chân chính, đầy tài năng và nhân cách ấy đã có lúc, như lời kể của nguyên Chủ tịch nước Lê Đức Anh, “chỉ biết khóc bởi bất lực”.
Tôi không ngờ đó là lần cuối cùng được gặp ông. Hai hôm sau ông đã lặng lẽ ra đi. Tấm Huân chương mà nguyên Chủ tịch nước Lê Đức Anh nói tới trong bài trả lời phỏng vấn báo chí mới đây, chính là tấm Huân chương Độc lập hạng nhất mà Nhà nước trao tặng GS - TS Nguyễn Huy Phan ngày 1 - 9 - 1997, mười sáu ngày trước khi ông qua đời. Với tấm Huân chương ấy, ông được yên nghỉ tại Nghĩa trang Mai Dịch. Nhưng điều quan trọng hơn thế, tôi nghĩ, chính là tấm gương mà ông đã để lại cho đời trong sự kính trọng, ngưỡng mộ sâu sắc của mọi người và cả những xót thương, ngậm ngùi về bi kịch vô lý mà có lúc ông đã phải gánh chịu. Không chỉ là một nhà khoa học đầy tài năng và nhân cách, ông còn là một nhà tình báo xuất sắc đã đặt những dấu chân đầu tiên trên đại lộ đầy chông gai trong tiến trình bình thường hoá quan hệ Việt Nam - Hoa Kỳ. Có rất nhiều chuyện, nhiều tình huống trong các chuyến đi Mỹ ông đã kể tôi nghe. Nhưng giờ đây ông đã yên nghỉ. Tôi nghĩ tốt nhất là hãy để những câu chuyện ấy yên nghỉ cùng ông. Để thắp một nét hương tưởng nhớ ông, và để có thể hình dung phần nào về những dấu chân gian khó của ông trên đại lộ đầy chông gai của “ hai quốc gia vĩ đại” (lời trong Văn bằng “CÔNG DÂN DANH DỰ” mà Thống đốc Bang Marilen Hoa Kỳ trao tặng ông, xin lược trích giới thiệu với bạn đọc bài phỏng vấn sau chuyến ông thăm Hoa Kỳ cuối năm 1992 mà tôi thực hiện. Ông đã gửi gắm lặng lẽ và kín đáo trong bài trả lời phỏng vấn đó không ít thông điệp. Đó cũng là thông điệp mà phía Việt Nam và Hoa Kỳ gửi cho nhau qua ông, vào những năm tháng đặc biệt khó khăn “…khi chiến tranh tàn khốc vẫn còn để lại bao vết thương trên cơ thể đất nước và tâm lý mọi người Việt Nam…” (lời của nguyên Chủ tịch nước Lê Đức Anh ).

Hỏi : Xét về tính chất, chuyến viếng thăm lần này có gì khác với những lần trước?
Đáp
: Ba chuyến trước tôi đi theo lời mời của các tổ chức nhân đạo ở Mỹ. Hoạt động thăm viếng, trao đổi của tôi chủ yếu diễn ra trong giới dân sự. Nhưng chuyến viếng thăm lần này thì hoàn toàn khác. Tôi đi theo lời mời của Hội đồng y học các Lực lượng vũ trang Hoa kỳ. Do đó, hoạt động của tôi chủ yếu diễn ra trong giới quân sự. Nói cụ thể hơn là diễn ra trong ngành quân y Quân đội Hoa kỳ.
Hỏi
: Như vậy, liệu có thể xem đây là hoạt động tiếp xúc đầu tiên giữa Quân đội Việt Nam và Quân đội Hoa kỳ - hai quân đội từng là đối phương của nhau?
Đáp
: Xin dành để các nhà chính trị và các nhà quân sự đánh giá và trả lời câu hỏi trên. Tôi là một nhà khoa học. Hoạt động của tôi là trong lĩnh vực khoa học cả dân y và quân y.
Hỏi
: Quan hệ Việt Nam và Hoa Kỳ chưa bình thường hóa. Vậy chuyến viếng thăm của Giáo sư - một trong những chuyên gia y tế đầu ngành của Việt Nam về ngoại khoa, đồng thời là một Thiếu tướng quân y, đối với ngành quân y của Quân đội Hoa Kỳ được xem là chuyến viếng thăm chính thức hay không chính thức?
Đáp
: Theo tôi, do bối cảnh vừa nêu, chuyến viếng thăm lần này của tôi vừa được giới quân sự Hoa Kỳ xem là không chính thức vừa được xem là chính thức. Trong chương trình in sẵn gửi tới lãnh đạo chủ chốt toàn ngành quân y Quân đội Hoa Kỳ để mời tới dự các chuyên đề khoa học do tôi báo cáo tại Đại giảng đường Học viện quân y, phía Hoa Kỳ chỉ giới thiệu tôi với các chức danh dân sự. Nhưng trong các buổi báo cáo, tiếp xúc và tiệc chào mừng, trước các tướng lĩnh và đông đảo các sĩ quan cấp cao trong ngành quân y Quân đội Hoa Kỳ, phía Hoa Kỳ trịnh trọng giới thiệu tôi với đầy đủ các chức danh cả trong dân sự và trong quân sự. Phía Hoa Kỳ bố trí tôi nghỉ tại nhà khách Bộ quốc phòng, trong một căn hộ đặc biệt dành cho khách cao cấp của các Lực lượng vũ trang Hoa Kỳ.
Hỏi
: Xin Giáo sư cho biết kết quả các đề tài khoa học được Giáo sư trình bày trong chuyến viếng thăm này?
Đáp
: Dự các buổi báo cáo khoa học của tôi có 4 viên tướng (tướng 3 sao), 100 lãnh đạo chủ chốt của toàn ngành quân y Quân đội Hoa Kỳ gồm Giám đốc Học viện quân y, các Cục trưởng quân y hải, lục, không quân của Quân đội Hoa Kỳ, phụ trách quân y ở các bang thuộc Hoa Kỳ từ cấp đại tá trở lên cùng 300 sinh viên của Học viện quân y Hoa Kỳ. Tiến sĩ Xtiuôt Bêcơ, Chủ tịch vừa hết nhiệm kỳ của Hội đồng cố vấn y học các Lực lượng vũ trang Hoa Kỳ và tiến sĩ Kennet Suoan, Chủ tịch mới được bầu đều tham dự báo cáo khoa học do tôi trình bày.

Hỏi
: Chương trình chuyến đi được thống nhất và hoạch định trước đó hàng tháng.Vậy có điều gì khiến Giáo sư bất ngờ không?
Đáp
: Điều bất ngờ là sau buổi báo cáo thứ hai của tôi trước các cán bộ chủ chốt của ngành quân y, phía Hoa Kỳ đã để tôi dự cuộc họp hàng năm giữa Hội đồng cố vấn y học các Lực lượng vũ trang Hoa Kỳ với các tướng lĩnh và sĩ quan cao cấp lãnh đạo ngành quân y Hoa Kỳ để bàn phương hướng phát triển ngành quân y thời gian 1992 - 1996. Đây là cuộc họp hoàn toàn nội bộ để kiểm điểm công tác năm qua và bàn kế hoạch trong tương lai. Sau cuộc họp lại có cuộc trao đổi tặng phẩm giữa tôi với lãnh đạo ngành quân y Quân đội Hoa Kỳ.
Hỏi
: Như vậy, chuyến đi của Giáo sư không chỉ đơn thuần là chuyến viếng thăm xã giao?
Đáp
: Tôi đã thực hiện một cuộc thăm viếng trao đổi kinh nghiệm thực tế ngoài tính chất thăm xã giao không chính thức giữa những người làm công tác quân y của hai lực lượng vũ trang trước đây từng là đối phương của nhau, nay đang có chiều hướng muốn xây dựng mối quan hệ mới trên cơ sở hữu nghị và trọng thị lẫn nhau. Ngoài các buổi báo cáo khoa học, tôi đã có dịp trao đổi trực tiếp về kinh nghiệm xây dựng ngành quân y với các tướng lĩnh, lãnh đạo và sĩ quan chủ chốt của ngành quân y và Hội đồng cố vấn y học các Lực lượng vũ trang Hoa kỳ.

Hỏi
: Như vậy, có thể nói chuyến đi của Giáo sư đã thành công tốt đẹp?
Đáp
: Thành công của chuyên đi có nhiều mặt. Cần phải có thời gian mới đánh giá đầy đủ được. Hầu hết các tướng lĩnh và lãnh đạo ngành quân y Hoa kỳ mà tôi tiếp xúc đều ít nhiều có dính líu tới cuộc chiến tranh mà Mỹ đã tiến hành ở Việt Nam. Do đó mỗi người đều có những tâm tư. Nhưng nhìn chung là thái độ của phía Hoa Kỳ đối với tôi là trọng thị và có phần cởi mở. Thứ trưởng Bộ quốc phòng đặc trách về vấn đề sức khỏe của các Lực lượng vũ trang Hoa Kỳ Enrich Menđez, trong dạ tiệc lớn được tổ chức tại Học viện quân y, đã giới thiệu tôi là “vị khách đặc biệt” của buổi dạ tiệc. Khi bữa tiệc tiến hành, ông ta lại đến bắt tay chào hỏi và chụp ảnh chung với tôi một cách thân thiện. Khi chia tay ông ta nói hy vọng sẽ có dịp gặp lại tôi. Tôi trả lời: “Sau khi hai nước có quan hệ bình thường, mong sẽ gặp lại ông ở Hà Nội". Các nhân vật, các chính khách cả trong giới quân sự và dân sự Mỹ mà tôi tiếp xúc trong chuyến viếng thăm này, nhìn chung đều bầy tỏ mong muốn là Hoa Kỳ mau chóng hủy bỏ lệnh cấm vận đối với Việt Nam và hai nước sớm bình thường hóa quan hệ.
...
Hỏi
: Nghe nói Hoa Kỳ tặng Giáo sư danh hiệu “Công dân danh dự”?
Đáp:
Không phải là Hoa Kỳ, mà danh hiệu “Công dân danh dự” là do Thống đốc bang Marilen trao tặng tôi. Bang Marilen là một trong những bang quan trọng của nước Mỹ; một quận của bang này - quận Columbia - đã được xây dựng nên thành phố Oasinhtơn - Thủ đô của Hoa Kỳ.
Hỏi
: Giáo sư có thể cho biết nội dung Văn bằng “Công dân danh dự” trên?
Đáp: Văn bằng trên do ông Uyliêm Đônan Sephe (William Đonal Schaefer), Thống đốc và ông Ngoại tưởng của bang Marilen ký ngày 2 - 11 -1992: nội dung như sau:


“BANG MARILEN
Kính gửi : Giáo sư - Tiến sĩ Nguyễn Huy Phan
Với lòng khâm phục và kính trọng sâu sắc mà hai
quốc gia vĩ đại chúng ta đã dành cho nhau, thay mặt
toàn thể công dân bang Marilen, Thống đốc bang xin
nhiệt liệt chào mừng Ngài tới thăm Hoa Kỳ và xin được
bày tỏ tình cảm nồng nhiệt của chúng tôi tới Ngài và
chân thành chúc cho chuyến đi của Ngài thành công
mỹ mãn.
Xin hân hạnh được tặng Ngài danh hiệu
“CÔNG DÂN DANH DỰ”
Ngày 2 - 11 - 1992
Thống đốc và Ngoại trưởng
Bang Marilen đã ký”


Hỏi: Đây không chỉ là lời nói, mà là một văn bằng. Xin phép Giáo sư cho công bố nội dung cuộc trao đổi thân tình này ?
Đáp
: Tôi là một nhà khoa học. Những điều phát biểu trên đây của tôi là trách nhiệm, khách quan, trung thực. Việc công bố hay không, công bố tới mức nào là trách nhiệm, quyền hạn của các cơ quan báo chí.

GS - TS Nguyễn Huy Phan đã yên nghỉ. Ngày hôm nay, nhiệm vụ tuyệt mật và sứ mệnh của ông được Đại tướng Lê Đức Anh, nguyên Bộ trưởng Quốc phòng, nguyên Chủ tịch nước công bố khiến sự kính trọng và ngưỡng mộ của mọi người dành cho ông càng thêm sâu sắc. Người Mỹ ngày ấy không biết được nhiệm vụ tuyệt mật của ông. Nhưng người Mỹ ngày ấy dự cảm được những thông điệp tốt lành mà ông mang tới cho một nước Mỹ đang cần thiết biết bao sự hàn gắn dân tộc để vượt qua những năm tháng khủng hoảng sâu sắc vì “hội chứng chiến tranh Việt Nam trong lòng nước Mỹ". Bằng sự tiếp đón đặc biệt và hết sức trọng thị của mình, người Mỹ đã qua ông gửi đi thông điệp về những mong muốn của mình trong chặng đường mới giữa hai dân tộc. Không phải ngẫu nhiên mà nguyên Tổng thống Mỹ W.Bush và phu nhân trong chuyến thăm Việt Nam khi hai nước đã bình thường hóa quan hệ, đã gặp và chụp ảnh kỷ niệm với ông. Và cũng không phải ngẫu nhiên, chưa đầy ba tháng sau ngày ông qua đời, ngày 9 - 12 -1997, tại Câu lạc bộ báo chí Hội nhà báo Việt Nam ở Hà Nội, người Mỹ đã tổ chức trọng thể Lễ tưởng niệm ông. Tới dự có Đại sứ Mỹ đầu tiên tại Việt Nam Pete Peterson, bà Bộ tưởng Bộ y tế Hoa Kỳ, bà Chủ tịch Hội phẫu thuật nụ cười của nước Mỹ, nhiều nhà khoa học Mỹ, gia đình GS-TS Nguyễn Huy Phan cùng đông đảo Giáo sư, bác sĩ tại các bệnh viện mà GS-TS Nguyễn Huy Phan từng công tác. Tại Lễ tưởng niệm, Đại sứ Mỹ Pete Peterson đã bày tỏ lòng ngưỡng mộ, kính trọng và đánh giá cao đóng góp của GS-TS Nguyễn Huy Phan trong tiến trình bình thường hóa quan hệ giữa Việt Nam và Hoa Kỳ.
Với những dấu chân đầu tiên trên đại lộ đầy chông gai trong tiến trình bình thường hóa quan hệ Việt Nam Hoa Kỳ, với sứ mệnh và nhiệm vụ tuyệt mật của ông vừa được nguyên Chủ tịch nước Lê Đức Anh công bố, trong lòng mọi người ông đã thực sự là một anh hùng - Anh hùng khoa học, Anh hùng Lực lượng vũ trang và Anh hùng thời kỳ đổi mới.
Thiết nghĩ, việc truy tặng danh hiệu Anh hùng cho ông chỉ còn là vấn đề thời gian./.

Hà Nội, 16-7-2010

TMH

Viết nhận xét
  Tên gọi [Đăng ký]
  Mật khẩu (Khách không cần mật khẩu)
  Địa chỉ web
  Email
OpenID Hình vui