Tác giả/Tác phẩm
Tìm kiếm
Quick Login
Lịch
Thống kê
19 Apr.2012
Một nhà điện ảnh day dứt phận người
ltn.com Vào lúc : 10:45 - 18/04/2012 
Ingmar Bergman thực hiện phim truyền hình “Chiếc sáo thần” dựa vào tác phẩm nổi tiếng của nhạc sĩ Áo Mozart, kết hợp một cách tuyệt vời âm nhạc và hình ảnh. Phim được bán cho tất cả các hãng truyền hình lớn trên thế giới. Thuế vụ Thuỵ Điển lập tức đánh thuế nghệ sĩ như đánh thuế những người “xuất cảng hàng tiêu dùng thông thường”. Ông bực mình di cư sang Đức, ở đây ông viết vở Trứng rắn miêu tả sự xuất hiện của chủ nghĩa Quốc xã tại Berlin, đồng thời phê phán cả bọn phát xít kiểu mới Mac Carthy ở Mỹ đàn áp những nghệ sĩ và người Do Thái. Rồi cuối cùng ông lại trở về hoạt động ở quê hương. “Bản Xô-nat mùa thu”  (1978) ghi lại những suy nghĩ về nghệ thuật và chủ nghĩa nhân văn. Những phim cuối đời của Bergman đi sâu trực diện vào quan hệ gia đình, phân tích những băn khoăn đạo lý…

          Một nhà điện ảnh day dứt phận người

                    HỮU NGỌC

Hàng chục năm trước khi đặt chân đến Thụy Điển, phim "Những quả dâu dại" của Ingmar Bergman, nhà điện ảnh Thụy Điển đã gây ấn tượng rất mạnh đối với tôi. Tôi nhớ mãi cảnh chiếc quan tài rơi trong đám tang và hình ảnh một chiếc đồng hồ không kim. Phim quay lại cuốn phim cuộc đời của một giáo sư bác sĩ 80 tuổi, những cảnh căng thẳng xen lẫn những cảnh tươi sáng ngắn ngủi, nhất là cảnh thời trẻ, khi cô em họ rủ ông đi hái dâu dại… Cảm thấy mình sắp từ giã cõi trần, giáo sư đi xe hơi cùng con dâu, một chuyến đi xa cuối cùng: Thăm bà mẹ già và đến một trường Đại học tổ chức lễ mừng ông. Đây cũng là dịp ông nhìn lại quá khứ, tổng kết cuộc đời, đối diện lại với người yêu, kẻ ghét, để nhận thấy mình lúc thì bị coi là ích kỷ, nhỏ nhen, khi thì được đánh giá hào hiệp, tốt bụng. Tất cả những bí mật nhỏ nhoi thầm kín dưới bề ngoài đạo mạo đều hiện ra trong ký ức ông…
Ở Thụy Điển, tôi có dịp tiếp xúc với một số nhà văn và nhà nghiên cứu văn học. Điều khiến tôi ngạc nhiên là khi trao đổi về văn học Thụy Điển hiện tại, ai cũng nêu tên Ingmar Bergman, như nhà văn hàng đầu với những kịch bản điện ảnh có giá trị văn học tuyệt vời, và cuốn nhật ký được coi như tác phẩm văn học Laterna magica (Cái đèn chiếu), 1987 - tập nhật ký thể hiện một cách sâu sắc khía cạnh tâm hồn con người phương Tây hiện đại: chán ngán cuộc đời, lo âu trước cái chết, tình trạng bơ vơ siêu hình...
         Ông sinh năm 1918 tại Uppsala, là con một mục sư. Thủa nhỏ, ông là đứa trẻ nhạy cảm thường nghe tiếng chuông nhà thờ bên cạnh nhà mà tưởng tượng ra những hình ảnh quái dị, những chiếc tàu trang trí treo trên tường như sắp rời bến ra khơi. Học đại học ở thủ đô, chàng thanh niên mê ngay sân khấu. Năm 19 tuổi, ông đã là đạo diễn chính thức. Vào những năm đầu cuộc thế chiến II, tuy Thụy Điển giữ được sự trung lập tương đối, giới trí thức rất băn khoăn về thời cuộc: các quốc gia anh em như Na Uy và Đan Mạch bị Đức Quốc xã chiếm đóng. Những nghệ sĩ tiên tiến thường họp nhau trao đổi ý kiến trong hầm những tiệm rượu khu thủ đô cổ. Không khí ít nhiều nhuốm màu sắc “hiện sinh chủ nghĩa”. Bergman viết những vở kịch “nổi dậy” chua cay, chống những công thức tôn giáo và những tập quán tư sản đạo đức giả xiềng xích tự do con người.
          Khoảng gần giữa thế kỷ XX, sân khấu Thụy Điển trì trệ. Chính từ những năm 40, Ingmar Bergman đã mang lại một luồng không khí mới. Đặc biệt, bộ ba tác phẩm xuất bản năm 1948 dưới tên chung là Kịch Luân lý (Moraliteter) thể hiện tâm trạng “hiện sinh” lo âu và ý thức bàng bạc về cái vô lý của cuộc đời, phản ánh tâm trạng người trí thức những năm 40. Trong điện ảnh, ông đã biết khai thác vốn văn hoá dân tộc và đạt được đỉnh cao quốc tế cả về điện ảnh lẫn văn chương. Có điều lạ là dư luận trong nước lại kém nhạy bén, mãi từ những năm 60, các kịch bản phim của ông mới được xuất bản bằng tiếng Thụy Điển.
       Từ năm 1966 trở đi, những phim của Bergman mang tính tự truyện trực diện hơn: Truyện tình say đắm (1969) đề cập đến bí mật của tâm hồn phụ nữ. Tiếng kêu và thì thầm ( 1973), phim màu đầu tiên của Bergman là một đỉnh cao sáng tạo của ông, phim tô đậm sự cô đơn của tâm hồn.                               
       Bergman thực hiện phim truyền hình “Chiếc sáo thần” dựa vào tác phẩm nổi tiếng của nhạc sĩ Áo Mozart, kết hợp một cách tuyệt vời âm nhạc và hình ảnh. Phim được bán cho tất cả các hãng truyền hình lớn trên thế giới. Thuế vụ Thuỵ Điển lập tức đánh thuế nghệ sĩ như đánh thuế những người “xuất cảng hàng tiêu dùng thông thường”. Ông bực mình di cư sang Đức, ở đây ông viết vở Trứng rắn miêu tả sự xuất hiện của chủ nghĩa Quốc xã tại Berlin, đồng thời phê phán cả bọn phát xít kiểu mới Mac Carthy ở Mỹ đàn áp những nghệ sĩ và người Do Thái. Rồi cuối cùng ông lại trở về hoạt động ở quê hương. “Bản Xô-nat mùa thu”  (1978) ghi lại những suy nghĩ về nghệ thuật và chủ nghĩa nhân văn. Những phim cuối đời của Bergman đi sâu trực diện vào quan hệ gia đình, phân tích những băn khoăn đạo lý…
       Ingmar Bergman là nhà điện ảnh bậc thày trong nền điện ảnh thế giới. Ông là đại diện tiêu biểu cho tác gia điện ảnh toàn vẹn, nghĩa là người sáng tác kịch bản rồi đạo diễn ngay những ý tưởng kịch bản thành một vũ trụ riêng. Ông đã mở rộng con đường cho khuynh hướng điện ảnh mang dấu ấn sáng tác toàn vẹn của đạo diễn (cinéma d‘auteur).
Viết nhận xét
  Tên gọi [Đăng ký]
  Mật khẩu (Khách không cần mật khẩu)
  Địa chỉ web
  Email
OpenID Hình vui