Tác giả/Tác phẩm
Tìm kiếm
Quick Login
Lịch
Thống kê
26 Feb.2012
Angelina Jolie và bộ phim : Vùng máu hồng, đất mật ong    
Angelina Jolie trong buổi ra mắt phim  In the Land of Blood and Honey tại Sarajevo (Reuters)
Angelina Jolie trong buổi ra mắt phim  In the Land of Blood and Honey tại Sarajevo (Reuters)
Tuấn Thảo

Nổi tiếng là một trong những ngôi sao sáng giá nhất của làng điện ảnh Hollywood, nữ diễn viên Angelina Jolie lần đầu tiên chuyển sang làm đạo diễn. Đề tài mà cô chọn quay không dễ dàng chút nào vì bộ phim In the Land of Blood and Honey (Trong vùng đất của máu hồng và mật ong) xoáy vào cuộc chiến tranh Nam Tư cũ, đầu những năm 1990...

Các đạo diễn còn non tay nghề khi đề cập đến một chủ đề như vậy, có thể luồn lách hay dùng cách nói vòng. Nhưng Angelina Jolie tuyệt đối thì không : chiến tranh càng thảm khốc, con người càng tàn nhẫn, góc nhìn của Angelina lại càng  thẳng thừng bằng cách trực diện xung đột vũ trang và cuộc thanh lọc sắc tộc mà quân đội Serbia cùng với các lực lượng dân quân đã tiến hành nhắm vào người dân Bosnia.

Ngay từ những giây phút đầu của bộ phim, ta có thể cảm nhận được ngay động lực nào đã thôi thúc Angelina thực hiện tác phẩm đầu tay này. Sự dấn thân của cô trong các chương trình hoạt động nhân đạo, với tư cách là Đại sứ thiện chí của Phủ Cao ủy Tị nạn Liên hiệp quốc kể từ 10 năm qua, đã tạo cho Angelina cơ hội tiếp xúc với các nạn nhân của các vụ giao tranh xung đột.

Bằng chứng là cách đây 9 năm, Angelina đóng vai chính trong bộ phim mang tựa đề Beyond Borders (tựa tiếng Pháp là Sans Frontières – Không biên giới), trong đó cô thủ vai Sarah Jordan, một thành viên của tổ chức nhân đạo Oxfam, chứng kiến cảnh sát hại thường dân vô tội ở Cam Bốt, Angola hay Tchechenia. Lần này với bộ phim In the Land of Blood and Honey (Trong vùng đất của máu hồng và mật ong), quan điểm của Angelina càng chín chắn, nghiêm túc khi trao tiếng nói cho các nạn nhân chiến tranh, cho những phụ nữ Bosnia còn sống sót sau ba năm xung đột vũ trang đẫm máu.

Bộ phim mở đầu với màn quay tại một vũ trường ở Sarajevo. Cô gái Aja (do Zana Marjanovic thủ vai) là một họa sĩ người Bosnia, mái tóc nâu huyền và nét mặt thùy mị của cô lọt vào mắt của Danijel (do Goran Kostic thủ diễn), một người đàn ông Serbia. Mối tình giữa hai nhân vật chính chớm nở trong ánh mắt nụ cười, khi vòng tay cùng dìu nhau say đắm trong điệu nhảy. Cặp tình nhân đang đắm đuối, thì tiếng nổ đột ngột vang ầm. Giao tranh xung đột vừa mới bắt đầu. Đôi tình nhân vừa mới gặp nhau, lại trở thành kẻ đối đầu ở hai bên chiến tuyến.

Cảnh quay kế tiếp diễn ra bốn tháng sau, một nhóm binh lính tấn công vào một khu chung cư, bắt những người đàn ông đem ra xử bắn, còn phụ nữ thì bị tống lên xe buýt, đưa về trại tạm giam, nhồi nhét vào những căn phòng chật chội. Một số người đàn bà bị hãm hiếp ngay tại chỗ và khi sắp đến phiên của Aja, thì  Danijel lại bước vào can thiệp, cho rằng trường hợp của cô gái này sẽ được tính sau. Thật ra, Danijel chỉ là sĩ quan cấp dưới, một kẻ thừa hành, nhưng anh lại tìm cách dung tha cho cô gái, nói dối là làm theo mệnh lệnh cấp trên.

Thân phụ của anh, sĩ quan cao cấp Nebojsa (do Rade Serbedzija đóng vai) mới là người nắm quyền chỉ huy lãnh đạo. Ông bố nghi ngờ là con trai ông không đủ bản lãnh và máu lạnh để tiến hành các kế hoạch tấn công, làm tất cả những gì cần phải làm trong một cuộc chiến. Dường như dân tộc Serbia, theo đạo chúa có một mối thù truyền kiếp đối với người hồi giáo Bosnia, và để biện minh cho điều này, viên tướng lão thành nhắc lại tất cả những tội ác có từ xa xưa, thời mà đội binh viễn chinh của đế chế Thổ Nhĩ Kỳ gieo rắc kinh hoàng, san bằng các thành trì, đè bẹp các dân tộc Đông Âu.

Dưới sự che chở và bảo vệ của Danijel, cô Aja thuộc vào hàng tù nhân được ưu đãi. Số phận của cô không bi thảm như trường hợp của rất nhiều phụ nữ Bosnia khác, khi mà trong trại tạm giam, các vụ cưỡng hiếp là chuyện quá thường tình, xảy ra như cơm bữa. Nhưng Danijel dung tha cho cô là vì tình yêu hay chỉ vì người đàn ông này muốn giữ cô làm ‘‘của riêng’’, một chiến lợi phẩm của người thắng dành cho kẻ bại trận, để phục vụ quan hệ tình dục mỗi khi cần đến.

Người đàn ông Serbia này có thật tình thương cô gái Bosnia, đến nỗi vạch hướng chỉ đường cho cô đi tìm một lối thoát, hay đó chỉ là một trò chơi theo kiểu mèo giỡn chuột, nạn nhân càng hãi sợ đau khổ, đồ tể càng khoái chí, đao phủ càng sung sướng. Cô gái Aja có thể đủ tin tưởng nơi Danijel để nhắm mắt đưa chân, khi mà các hành động của người Serbia đối với đồng bào của cô ngày càng trở nên tàn khốc, quân đội chính quyền dùng thường dân làm bia đỡ đạn, phụ nữ trước sau gì cũng bị giết một khi binh lính đã nhàm chán với ‘‘đồ chơi’’. Phải xem đến đoạn kết, người ta mới hiểu được thực tâm dụng ý của các nhân vật. Cô gái tưởng chừng thoát nạn, đâu ngờ hiểm nguy vẫn còn rình rập từ trong bóng tối.

Bộ phim In the Land of Blood and Honey (Trong vùng đất của máu hồng và mật ong) chưa phải là một tác phẩm hoàn hảo, phim có những tình huống hơi khó tin dù được lồng trong một bối cảnh rất thực. Đổi lại, sự tàn khốc của chiến tranh mà Angelina Jolie muốn vạch trần, xứng đáng để cho ta phải khâm phục, nhất là ở một tác phẩm đầu tay. Angelina quay phim với một quan điểm hoàn toàn dấn thân, triệt để và dứt khoát, chứ không nửa vời và khoan nhượng. Nhiều người có thể trách cô có thái độ thiên vị, bênh vực phụ nữ vì hai lần bị vùi dập : họ chẳng những là nạn nhân cuộc chiến cũng như bao thường dân khác, mà còn trở thành mục tiêu của các vụ cưỡng hiếp hàng loạt, hành hạ trước, sát hại sau.

Bộ phim In the Land of Blood and Honey (Trong vùng đất của máu hồng và mật ong) cũng không giải thích rõ nguồn gốc và nguyên nhân dẫn đến chiến tranh Nam Tư cũ, điều đó buộc khán giả muốn hiểu rõ hơn bối cảnh phải tham khảo tài liệu và tìm hiểu thêm về cuộc chiến này. Nhưng chẳng thà làm như vậy còn hơn là muốn kể hết mọi chuyện chỉ nội trong hai tiếng đồng hồ, mà lại không đi đến đâu. Góc độ mà Angelina đã chọn hạn hẹp và đầy kịch tính hơn. Qua mối tình của hai nhân vật chính trong thời chiến, bộ phim cho thấy là có một sự khác biệt rõ rệt giữa một bên là ý thức hệ (đơn giản và một chiều) để phục vụ chiến tranh và một bên là tâm tư tình cảm của con người (phức tạp và mập mờ).

Angelina Jolie đặc biệt nhấn mạnh trên một khía cạnh là trong thời chiến, một số người đàn ông khi mặc bộ quân phục, tự cho mình cái quyền làm gì thì làm đối với tù binh hay kẻ thù. Sự bao che của giới chỉ huy quân đội càng lớn, binh lính cấp dưới lại càng lộng hành. Về điểm này, số phận của các phụ nữ Bosnia trong phim chỉ bằng một phần của thực tế mà thôi.

Vùng máu hồng, đất mật ong làm cho ta liên tưởng đến một bộ phim khác mang tựa đề Whistleblower, phát hành trong năm 2011, với diễn viên Rachel Weisz trong vai chính. Bộ phim này kể lại câu chuyện của một nhân viên cảnh sát được gửi sang Bosnia để điều tra về một đường dây buôn phụ nữ. Cô phát hiện ra sự móc nối giữa một công ty an ninh tư nhân Mỹ với nhóm dân quân tàn dư thời chiến tranh Nam Tư cũ, bắt cóc các cô gái vị thành niên để phục vụ cho các đường dây mại dâm và buôn người.

Bộ phim Whistleblower dựa vào những chi tiết có thật để phóng tác thành một tác phẩm hoàn toàn hư cấu, trong khi cuộn phim của Angelina Jolie thì chủ yếu dựa vào lời chứng của các phụ nữ Bosnia còn sống sót, từng được thu thập trong bản phúc trình của Liên hiệp châu Âu. Sau hội nghị thượng đỉnh Edimbourgh (1993), Ủy ban châu Âu đã mở điều tra về các vụ cưỡng hiếp hàng loạt và xác định đó là một chiến lược mà quân đội Serbia đã tiến hành.

Đó là cái bối cảnh mà người xem cần nắm bắt để hiểu rõ hơn về bộ phim Trong vùng đất của máu hồng và mật ong vì kịch bản phim không nêu bật điều này. Diễn biến câu chuyện dù muốn hay không lại vay mượn ít nhiều từ tác phẩm Danh sách của Schindler (Schindler’s List) do đạo diễn Steven Spielberg thực hiện. Trong phim này, nhà kỹ nghệ giàu có Schindler dùng mưu kế để cứu một số tù nhân Do Thái khỏi bàn tay của Đức Quốc Xã, viện dẫn không thể nào giết tù nhân khi năng lực của họ được sử dụng như phương tiện hậu cần, để sản xuất vũ khí phục vụ cho chiến tranh. Một cách tương tự trong phim của Angelina Jolie, nhân vật Danijel tìm cách cứu thoát cô gái Aja, khi cho rằng không thể giết cô gái này ngay, bởi vì tài năng hội họa của cô được dùng để vẽ các bức chân dung chính thức của giới chỉ huy quân đội Serbia.

Bộ phim In the Land of Blood and Honey (Trong vùng đất của máu hồng và mật ong) chưa có đủ tầm nhìn xa để có thể được liệt vào hàng xuất sắc, nhưng có đủ góc nhọn làm nhức nhối trở lại những vết thương chưa lành lặn. Cuộc chiến Nam Tư cũ đã diễn ra trong vòng ba năm mà không hề có sự can thiệp của cộng đồng quốc tế, nếu không nói là thái độ khoanh tay đứng nhìn, và giờ đây chưa chắc gì mọi người muốn nhớ lại trang sử đen tối của vùng Balkan. Angelina Jolie nhìn lại lịch sử để nhắc nhở người xem đừng vội quên quá khứ.

Trong tiếng Thổ Nhĩ Kỳ, balkan ghép từ hai chữ : bal có nghĩa là mật ong và kan có nghĩa là máu. Tựa đề cuộn phim của Angelina Jolie đề cập đến xung đột vũ trang ở vùng Balkan, chiến tranh làm lộ rõ bộ mặt con người, dã man khát máu. Nhưng trong thế giới đầy thú tính ấy, tình thương là một thứ mật ngọt nhắc nhở tính nhân bản còn có thể tồn tại trong mỗi con người. Như tiểu tựa bộ phim nói rõ : chiến tranh thay đổi chúng ta, tình thương thay đổi tất cả.

Viết nhận xét
  Tên gọi [Đăng ký]
  Mật khẩu (Khách không cần mật khẩu)
  Địa chỉ web
  Email
OpenID Hình vui