Tác giả/Tác phẩm
Tìm kiếm
Quick Login
Lịch
Thống kê
24 Feb.2012

TRẦN ĐỘ Không rõ

Tác giả: Admin   Phân loại:Phê bình, tiểu luận   
  Lớn | Vừa | Nhỏ
  
''Chuyện Tướng Độ'' và Tuyển tập Trần Độ  
Lê Hoài Nam
TNc 24.2.2012

hspace=12
NTT: Tướng Trần Độ (1923-2002) là một “công thần” của nước Việt  Nam Dân Chủ Cộng Hòa. Chức vụ cuối cùng của ông là Ủy viên TW Đảng CSVN kiêm Phó  Chủ tịch Quốc hội nước CHXHCNVN. Ông bị khai trừ khỏi Đảng vì bất đồng chính  kiến. Trong lễ tang của ông bất ngờ có tràng pháo tay bất bình trước bài điếu  văn có lời lẽ phê bình ông.

Trần Độ là một nhà cách mạng, một vị  tướng dũng, một chính khách và là một nghệ sĩ. Ông luôn có ý thức cấp tiến, tiên  phong trong công cuộc đổi mới đất nước. Từ năm 1974, từ Đức ông đã có lá thư gửi  về cho TW Đảng, phát hiện về sự nhầm lẫn khái niệm trong lý luận của Stalinvà dự  báo những hậu quả của nó, ông hiến những giải pháp, ông không hề né tránh cả  những điều mà ngày ấy nói ra rất khó nghe, chấp nhận gặp nguy hiểm. Giải pháp  đáng chú ý nhất là ông đề nghị mời những nước có nền kinh tế phát triển vào  trong nước hợp tác đầu tư, không kể đó là nước xã hội chủ nghĩa hay tư bản chủ  nghĩa. Ông cũng là người chủ trì soạn thảo nghị quyết 05 của BCT về Văn hóa Văn  nghệ mở đường cho VHNTVN thời “đổi mới”.
Tháng 2.2012, bộ sách TRẦN ĐỘ  TÁC PHẨM gồm 3 tập đã được nxb Hội Nhà Văn ấn hành, ghi nhận những đóng góp của  ông cho đất nước.
Năm 2007, nxb Quân Đội Nhân Dân xuất bản cuốn truyện CHUYỆN  TƯỚNG ĐỘ (tập 1) của nhà văn Võ Bá Cường dày 318 trang. Theo nhà văn Võ Bá Cường  thì tập 2 đã viết xong ngay sau đó nhưng đến nay vẫn chưa được xuất  bản.
Dưới đây là bài viết của nhà văn Lê Hoài Nam về cuốn TƯỚNG ĐỘ (tập  1).
LÊ HOÀI NAM
Tướng Độ của Võ Bá  Cường.
Tôi đọc liền mạch Chuyện tướng Độ; cảm nhận nhà văn Võ Bá  Cường đã rất hợp lý khi chọn thể loại truyện ký, chọn cách kể thật thà, giản dị  như ngầm mách bảo với người đọc rằng: Đấy, chuyện cuộc đời của ông tướng Độ nó  như thế đấy. Tôi biết thế nào thì tôi kể cho các bạn như vậy. Bạn nghĩ sao, tùy  bạn!
Để viết được cuốn sách, trước hết phải kể cái lợi thế là tác giả cùng  quê Thái Bình với tướng Độ. Thứ nữa, tác giả có một đặc điểm trong tính cách là  ông sống rất quảng giao. Nhờ quảng giao mà Võ Bá Cường tiếp cận được với tướng  Độ ngay từ khi tướng quân còn sống, còn khỏe.
Một lần Võ Bá Cường còn kéo  được cùng một lúc ba nhân vật cỡ trung ương quê gốc Thái Bình là tướng Độ,  Nguyễn Ngọc Trìu, Nguyễn Đức Tâm về ngôi nhà của ông ở huyện Đông Hưng, trải  chiếu giữa sân đàm đạo chuyện đời, chuyện văn chương.
Nhờ quảng giao mà Võ Bá  Cường có trong tay cuốn hồi ký của tướng Độ ngay sau khi nó vừa ráo mực. Cuốn  hồi ký này là nguồn tư liệu chính để tác giả khai thác. Tiếp nữa, phải kể đến  cái máu nghề nghiệp.
Máu nghề nghiệp đã giúp Võ Bá Cường vượt qua rất nhiều  định kiến, rào cản để tiếp cận với những nhân vật lớn như Võ Nguyên Giáp, Lê Khả  Phiêu, Võ Văn Kiệt… và những nhân vật “không lớn” nhưng có mối quan hệ gần gũi  với tướng Độ, như ông Nghiêm Hà, thư ký riêng của tướng Độ từ thuở ở chiến  trường miền đông nam bộ cho đến khi tướng quân về hưu.
Bác sĩ Đỗ Văn Thiên,  người có nhiệm vụ trông nom sức khỏe tướng quân cho đến tận lúc tướng quân mất.  Rồi những người thân yêu, ruột thịt như bà Nguyễn Thị Phúc Hằng (vợ tướng Độ),  bà Tạ Thị Xuyến (em gái tướng Độ), Đại tá quân đội Trần Toàn Thắng (con trai cả  tướng Độ)… là những tư liệu sống giúp nhà văn viết tác phẩm.
Là một công chức  về hưu, với đồng lương khiêm tốn, để có được hàng chục chuyến đi “mò” tài liệu ở  Hà Nội, không ít lần Võ Bá Cường đã phải gõ cửa các cơ quan công quyền ở Thái  Bình. Tuy cũng có những người nghi ngại, nhưng cũng không thiếu những người vì  nghĩa mà vượt lên tất cả, ủng hộ tinh thần và cả tiền bạc, phương tiện cho nhà  văn.
Ông Đặng Khiêu, Giám đốc Sở Lao động – TBXH Thái Bình, khi biết tin Võ  Bá Cường viết sách về tướng Độ đã lấy xe con đưa tác giả vào tận nghĩa trang  Trường Sơn thắp nhang khấn vong linh các liệt sĩ hãy vì lòng yêu mến và kính  trọng tướng Độ mà phù hộ cho công việc của nhà văn thông dòng bén giọt.
Tuy  thế, cũng không ít lần Võ Bá Cường bị rơi và hoàn cảnh rất chi là… hoàn cảnh!  Chẳng hạn cái hôm lang thang ở Sài Gòn, sờ túi thì đã rỗng. Sực nhớ số điện  thoại của bạn văn Nguyễn Khoa Đăng, liền gọi cầu cứu. Nguyễn Khoa Đăng không dư  dả tiền bạc, liền lấy sổ tiết kiệm của vợ rút bớt một ít tặng bạn.
Để tránh  những xoi mói, nghi kỵ,Võ Bá Cường còn phải nhờ vả đến những quan chức có thế  lực cùng quê Thái Bình mà ông rất lấy làm hãnh diện và tin cậy như Nguyễn Ngọc  Trìu, Hà MạnhTrí…
Cuối cùng thì 318 trang sách đã được ông viết xong. Chân  dung tướng Độ hiện lên qua xâu chuỗi những chuyện kể, với thời lượng từ lúc  tướng Độ chào đời cho đến năm cuối áp chót của cuộc chiến tranh chống Mỹ, năm  1974.
Ngần ấy trang sách, Võ Bá Cường đã cung cấp cho bạn đọc hiểu thêm về  cuộc đời một vị tướng tài ba, nhiều công trạng, có cá tính, thuộc dạng “công  thần” của cách mạng Việt Nam: 16 tuổi, Trần Độ đã đi hoạt động; 17 tuổi toan  tính làm chuyện “tầy đình”, không may bị địch bắt. Bị tống giam hết nhà lao Thái  Bình đến Hỏa Lò, rồi lại đưa lên nhà tù Sơn La.
Qua các nhà tù này, Trần Độ  có dịp tiếp xúc với nhiều nhân vật cách mạng lớn, trở thành bạn tù với các ông:  Trường Chinh, Lê Đức Thọ, Nguyễn Lương Bằng, Hoàng Quốc Việt , Lê Thanh Nghị,  Nguyễn Văn Trân, Tô Hiệu… Trần Độ từng nếm trải những đòn tra tấn, có lẽ nó  thuộc dạng man rợ độc nhất vô nhị trên hành tinh này…
Khi được tổ chức bố trí  vượt ngục, Trần Độ được quyền lựa chọn một trong hai cương vị: Bí thư Tỉnh ủy  Phúc Yên hoặc Phó chính ủy khu II. Không một chút đắn đo, ông chọn con đường thứ  hai: Cầm súng!
Vậy rồi, người sĩ quan cao cấp ấy đã có mặt chỉ huy hầu  hết các mặt trận trọng yếu, các chiến dịch mang tính thành bại của cách mạng:  Chiến dịch “quyết tử  cho tổ quốc quyết sinh” ở thủ đô, mặt trận Đông Khê, chiến  dịch Điện Biên Phủ ở Tây Bắc.
Những năm tháng này Trần Độ có dịp gặp gỡ Chủ  tịch Hồ Chí Minh, sát cánh kề vai cùng những tướng lĩnh cao cấp nhất trong quân  đội: Võ Nguyên Giáp, Nguyễn Chí Thanh, Lê Trọng Tấn, Hoàng Sâm, Hoàng Cầm, Tạ  Xuân Thu, Văn Phác, Mai Chí Thọ…
Cuộc kháng chiến chống Pháp kết thúc. Sau  cuộc chiến, công việc xây dựng và củng cố lực lượng quân đội bộn bề, ngoảnh lại,  loáng cái đã 10 năm. Trần Độ chưa làm được việc gì đáng kể cho vợ con thì lại có  lệnh đi B, vào tận miền đông Nam bộ, nơi có cơ quan trung ương Cục miền  Nam.
Ở đây tướng Độ lại có dịp kề vai sát cánh, ăn cùng mâm bát với những cán  bộ cao cấp, những tướng lĩnh sáng danh: Nguyễn Văn Linh, Nguyễn Chí Thanh,  Nguyễn Thị Định, Lê Trọng Tấn,Hoàng Cầm, Trần Văn Trà, Hoàng Văn Thái, Lê Đức  Anh, Văn Phác…
Vai trò của tướng Độ ở trung ương Cục miền nam là không hề  nhỏ. Chả thế mà đã có lúc thất bại nặng nề, quân đội đối phương  phải tung tin  trên đài phát thanh Sài Gòn rằng tướng Độ đã tử trận! Chúng còn làm giả hình ảnh  thi thể tướng Độ nằm chờ khâm liệm in trên báo nhằm trấn an tinh thần binh  lính.
Đấy là hình tượng tướng Độ với cương vị Chính ủy mà cuốn sách của nhà  văn Võ Bá Cường cung cấp cho bạn đọc.
Cái thông điệp thứ hai không kém phần  quan trọng mà cuốn sách giúp bạn đọc nhận biết, đó là Tướng Độ, một nhà nhân văn  tầm cỡ!
Vốn có tư chất thông minh, lại được sinh ra trong một gia đình có  giáo dục, Trần Độ sớm có điều kiện tiếp thu những tinh hoa văn hóa của nhân  loại. Lỗ Tấn, Tào Ngu, Liép Tônxtôi, Vichto Huygô không hề xa lạ với ông. Cho  nên khi quân đội lập tờ báo đầu tiên là Vệ quốc đoàn (tiền thân của báo Quân đội  nhân dân sau này) thì người được phân công phụ trách, không ai khác là Trần  Độ.
Rồi việc sáng lập Hội Nhà văn Việt Nam cũng không thể thiếu vai trò của  ông. Với những tác phẩm, bài viết (thời ở trong Nam lấy bút danh là Cửu Long) đã  chứng tỏ Trần Độ là một cây bút văn xuôi chính luận sáng giá. Trần Độ có quan hệ  thân thiết với nhiều văn nghệ sĩ nổi tiếng của nước nhà. Không ít người coi Trần  Độ là một người anh lớn.
Những trang Võ Bá Cường mô tả Trần Độ sống ấm áp với  cấp trên, vị tha với cấp dưới, yêu thương săn sóc cả con ngựa chiến của mình…  chứng tỏ trong tâm hồn ông mang những giá trị nhân bản. Những dòng mô tả chuyện  đổi tên của Trần Độ cũng rất đáng chú ý. Họ tên đầy đủ của ông là Tạ Ngọc  Phách.
Thời kỳ hoạt động bí mật, bán công khai, tổ chức đặt tên cho ông là  Độ. Khi ông đến một nơi nhận công tác mới, thấy ông xưng tên như thế thì một  đồng chí bảo, nếu tên là Độ thì lấy họ Trần nghe thuận tai hơn. Thế là ông gật,  lấy họ Trần. Cái tên Trần Độ có từ đó. Ông thật thà và hay thể tất đến thế,  “nghệ sĩ” đến thế nên được sống bên ông, ai ai cũng yên tâm.
Năm 1974, sau  chín năm chỉ huy  chiến đấu ở chiến trường miền Nam, Trần Độ ra Bắc nhận quân  hàm trung tướng (sau 16 năm đeo hàm thiếu tướng), việc đầu tiên cần làm là ông  đi thăm hỏi nhân dân xem ở cái nôi xã hội chủ nghĩa miền Bắc họ sống ra  sao.
Cùng thời điểm ấy ông được sang thăm nước Cộng hòa Dân chủ Đức. Ông đã  nhận ra rất nhiều điều chưa ổn và không  ổn trong nguyên lý cũng như thực tiễn  xây dựng chủ nghĩa xã hội.
Thế là ông viết một lá thư mà ông gọi là Thư tâm  huyết, dài 14 trang, trình bày tất cả những gì ông thấy, ông nghĩ, ông muốn về  xây dựng chủ nghĩa xã hội, gửi tới ba lãnh tụ đảng cộng sản: Lê Duẩn, Trường  Chinh, Lê Đức Thọ.
Tướng Độ vốn vẫn coi ba người lãnh tụ này như ba người anh  lớn của ông nên giọng văn viết thư là cái giọng mềm mại, nhưng ông lại không hề  né tránh cả những điều mà ngày ấy nói ra rất khó nghe, thậm chí gặp nguy  hiểm.
Chẳng hạn ông nói về những nguy cơ làm suy yếu, làm biến chất đảng;  những bất cập trong quản lý của chính quyền nhà nước; sự rỗng không của cái gọi  là cơ sở kinh tế chủ nghĩa xã hội; rồi tệ sính thành tích, nói và làm không đi  đôi với nhau. Ông còn phát hiện một sự nhầm lẫn khái niệm trong lý luận của  Stalin và dự báo những hậu quả của nó. Rồi ông kiến nghị, hiến những giải  pháp.
Giải pháp đáng chú ý nhất là ông đề nghị mời những nước có nền kinh tế  phát triển vào trong nước hợp tác đầu tư, không kể đó là nước XHCN hay TBCN… bây  giờ thì chúng ta đang làm đúng như lời “điều trần” của ông từ năm 1974!
Nhà  văn Võ Bá Cường đã công bố nguyên vẹn bức thư ấy ở phần cuối cuốn sách của ông.  Chính bức tâm thư của tướng Độ đã giải tỏa bớt cái không khí tương đối tĩnh  lặng, bằng phẳng, đều đều trong lối viết cổ điển của Võ Bá Cường.
Bức tâm thư  ấy có lửa. Nó làm cho phần cuối cuốn sách sinh động hẳn lên. Nó hé mở cho bạn  đọc biết chờ đợi phần tiếp theo của cuốn sách.
Nếu như có tập hai, tôi tin  nhà văn Võ Bá Cường sẽ viết về đoạn đời còn lại của tướng Độ, một đoạn đời đầy  giông bão. Cái đoạn đời từ lúc ông cởi bỏ quân phục, sang làm trưởng ban Văn hóa  – văn nghệ trung ương cho đến phút ông trút hơi thở cuối cùng, trở về với cát  bụi.
Nguồn: nguyentrongtao.blog
Viết nhận xét
  Tên gọi [Đăng ký]
  Mật khẩu (Khách không cần mật khẩu)
  Địa chỉ web
  Email
OpenID Hình vui