Tác giả/Tác phẩm
Tìm kiếm
Quick Login
Lịch
Thống kê
4 Dec.2015

Tâm tình cùng Châu Thạch

---------------------
Chao ôi!
Bác Bàng (Bạn Văn  sống ở Hải Phòng) viết chơi mà còn hay hơn cả người bình thơ thật. Nếu bác không phản đối thì xin được đưa lời bình của bác đến những chỗ có bài thơ BTLKBV để người đọc thơ được sảng khoái.
Đi làm về mệt nên sáng thức dậy trễ, đọc thư của bác thấy "tỉnh" hẳn người. Cám ơn bác đã bỏ công và tim óc để PĐN rộng thêm tầm mắt.
Nghe giọng điệu của tác giả (qua thư giới thiệu) tôi biết là mình có thể sẽ mất một người bạn, hoặc chí it, cái tình bạn cũng không còn như trước nữa, nhưng đứng trước sự lựa chọn giữa bạn và chính mình tôi đã chọn Chính Tôi.
Có một nhà phê bình ở Đà Nẵng (đã cùng tôi đấu qua, đấu lại mấy bài đã gởi cho tôi một email:

Anh Phạm Đức Nhì thân mến.
Đọc bài "Bình Thơ Bạn: Một Trải Nghiệm Khó Quên" đăng trên web lexuanquang, tôi sướng cả ngày hôm nay. Bình thơ như anh mới thật là bình, còn như tôi, xin nóinặng lời một chút là "nịnh thơ" chớ không phải bình thơ.
Tôi đồng ý hoàn toàn với nhận xét của anh về bài thơ của ông Yên Sơn. Thật ra lúc đầu đọc bài thơ tôi thấy rất hay nhưng khi đọc xong bài bình của anh thì tôi lại thấy bài thơ giống y "bài hát cải lương". Thật anh có tài "làm cho thơ d
đi" nhưng nếu tác giả chịu nghe lời anh thì nhộng mới lột xác thành bướm được.
Bái phục và bái phục, hoan hô và hoan hô nhất là cái gan to của anh.
Chúc khoẻ và viết hay./.
Châu Thạch (nhà phê bình)

Nói như Châu Thạch, tôi chỉ đưoơc cái gan to thôi, bác Bàng ạ.
Một lần nữa, cám ơn bác Bàng.
Chúc các bác vui khỏe.
Phạm Đức Nhì

-------------------------

Bình thơ đâu có dễ. Nói như cụ Hoài Thanh, bình thơ là “ lấy hồn ta để hiểu hồn người ”, suy rộng ra là phải trân trọng, yêu mến, cảm thông với tác giả.

Vì cái lẽ lớn lao đó nên với bài thơ Bóng Trăng Lệch Khuyết Bờ Vai, tôi thật không dám bình. Vả lại trước mắt đã có sừng sững hai bài bình khá dài hơi của hai nhà thơ Nguyễn Xuân Đấu và Phạm Đức Nhì rồi, cố bình thêm xem ra sẽ thành một bài bình chưa tới.

Tuy nhiên, nhận xét bài thơ thì có thể, chỉ có điều đúng hay sai, nông hay sâu mà thôi.

BóngTrăng Lệch Khuyết Bờ Vai là những lời tự sự của một nhân vật được thơ hóa bằng những lời miêu tả trữ tình, có hình ảnh có nhịp điệu. 9 khổ thơ liên tiếp nối nhau nếu diễn xuôi sẽ thành 9 đoạn, có mở đầu có kết luận và có nội dung một câu chuyện gặp nhau của một đôi trai gái trong một không gian là một khu rừng đẹp “cách phố phường xa lắc” mà thời gian là một buổi chiều tà rồi qua suốt đêm thâu cho đến sáng hôm sau với hình ảnh xinh đẹp đài các của cô gái, với những lời yêu thủ thỉ, nhưng môi hôn và cả chuyện làm tình của họ. Một câu chuyện không có gì đặc sắc mà còn hơi cũ kỹ, có dáng dấp những chuyện hẹn hò của các công tử thành thị trong các thiên truyện Tự lực văn đoàn, mỗi cuối tuần hay cuối tháng về chơi đồn điền ở một vùng trung du để gặp cô thôn nữ chàng ta yêu dấu. Nhưng với nhà thơ nó là những kỷ niệm nên thơ rạo rực đam mê và gọi lên những nghĩ suy về tình yêu duyên số cuộc đời nên người đọc cũng rất trân trọng mặc dù, chút kỷ niệm ấy nên  ghi vào một trang nhật ký riêng tư cũng đã là vừa phải và rất đẹp.

Khổ thơ mở đầu khiến người đọc cảm mến chàng trai đã không quản đường xa, rời thành phố về một khu rừng với người yêu. Đúng là “Yêu nhau tam tứ núi cũng trèo/ ngũ lục sông cũng lội thất bát đèo cũng qua”, mặc dù thời nay không phải dùng đôi chân để trèo, để lội, để qua nữa. Nhưng người đọc có chút băn khoăn, không hiểu chàng trai đã đến  nhà cô gái bao lần hay đây là lần đầu chàng tìm đến? Nếu đến nhiều lần thì cần gì phải “chạy theo bảng chỉ đường”, vì con đường tình anh đến với em đã thành bản đồ trong tim rồi, cho dù đêm tối không cần sao Bắc Đẩu, anh vẫn không thể nào lạc lối. Nhưng đây là lần đầu tìm đến thì cũng vô lý, bởi thế thì sao biết rất rõ:

chỗ của em, chẳng mấy thuở mấy khi

vắng hoa lá, thiếu chim muông ríu rít”.  

Đúng như lời bình của Phạm Đức Nhì, bài thơ là một dòng sông thơ không thác, không ghềnh, chảy lờ đờ chậm”. Nhưng thật tiếc, ngay khi khúc nguyên sơ của con sông vừa xuất hiện, ta đã thấy nó có đôi gợn sóng. Ấy là cái từ “xa lắc”.

Xa lắc, rất xa, đến mức tưởng như không thể hình dung được, không thể đến được. Con đường từ thành phố anh đi đến khu rừng em ở, có bảng chỉ đường và anh đã biết nơi đó ở mạn bắc, không mấy khi vắng hoa lá, thiếu tiếng chim muông; thế thì sao lại xa lắc với anh? Vả lại “xa lắc là một khẩu ngữ, ngôn ngữ nói thông thường, không có giá trị tu từ gì cho đoạn thơ mà chỉ được mỗi cái vần vèo với từ “mạn bắc” ở dòng trên nhưng đọc hai câu thơ lên thấy rất khô cứng.

Khổ thơ thứ hai đẹp cả cảnh lẫn người nhưng xem ra có phần phi lý trong câu  “Chiều hơi sương mờ mịt mà mọi cảnh vật lại hiện lên rõ mồn một trong cảnh chiều hôm đó. Mờ mịt hay mịt mù, mù mịt là mờ đi đến mức không còn nhìn thấy rõ gì được nữa như cái cảnh con cò trong câu ca dao “Cái cò đi đón cơn mưa/ Tối tăm mù mịt ai đưa cò về”. Ấy vậy mà đôi trai gái lại có thể nhìn rõ cả đàn nai ngơ ngác. Riêng chàng trai còn nhìn rõ cả bước chân đài các trên lối đi và  mái tóc huyền óng ả ngập bờ vai của nàng nữa. Phải chăng, tình yêu đã cho họ sáng mắt sáng lòng nên nhìn thấu qua đươc làn hơi sương mờ mịt kia?

Lại đúng như Phạm Đức Nhì nhận định về bài thơ của Yên Sơn: Bạn đã phá cái cũi kiểu Nhớ Rừng của Thế Lữ để tự đóng một cái cũi khác lạ hơn, hẹp hơn rồi rất vui vẻ chui vào, bóp khóa, vất chìa ra thật xa và bình thản … ngồi tù trong đó”. Ngoài một số câu Phạm Đức Nhì đã trích và bình, tôi đọc xong câu thơ này trong BTLKBV: cuối chân mây bóng ngày vừa chợt tắt, thì bỗng dưng quên bặt mất mình đang đọc thơ Yên Sơn mà lại bật nhớ về thơ Thế Lữ:

Mà sắc đẹp rỡ ràng rồi sẽ tắt

Như bóng chiều dần khuất

Dưới chân trời.”

Cuộc tình của đôi tài tử giai nhân này đẹp ra sao thì toàn bộ bài thơ đã diễn tả đầy đủ rồi. Nhưng có thắm thiết không, có lòng tin chung thủy vào nhau không?

Thì đây chàng trai đã nói:

nằmbên em nhưng lòng tôi đã nhớ

đến một ngày khi tôi phải xa em

Và rồi:

nhìn giọt nắng lung linh
xuyên qua vuông cửa sổ
Hình như chàng đã nén tiếng thở dài vào lòng khi nghĩ rằng:  

đến rồi đi cũng chỉ là duyên số
cũng một đời dài ngắn chỉ thế thôi

Bi lụy quá. Chả nhẽ đây là lần cuối anh đến với em? Chả nhẽ duyên tình đôi ta chỉ dài ngắn thế  thôi? Một chiều đẹp não nùng với ngàn thông reo, với đàn nai ngơ ngác bên bờ suối rồi tiếp nối là một đêm trăng sao lồng lộng dạt dào hoan lạc chưa qua hết khi ngày chưa đến mà ánh hồng rạng rỡ, khi nàng vẫn  nhoẻn môi cười, vậy mà chàng đã ngậm ngùi trong lòng riêng như thế!

Theo như bài bình của Nguyễn Văn Đấu thì chàng trai Yên Sơn là một cánh đại bàng hào hoa oai hùng. Vậy là một trang Từ Hải thời nay rồi còn gì? Nhưng hãy xem Từ  Hải, sau Nửa năm hương lửa đương nồng bên Thúy Kiều thì Trượng phu thoắt đã động lòng bốn phương, Từ đã hướng về trời bể mênh mang,với  thanh gươm yên ngựa lên đường đi ngay:

Trông vời trời bể mênh mang

Thanh gươm yên ngựa lên đường thẳng dong

Sau đó Từ Hải và Thúy Kiểu nói lời tiễn biệt. Trong lời tiễn biệt, Từ Hải rất tự tin vào cuộc sống:

Đành lòng chờ đó ít lâu,
Chầy chăng là một năm sau vội gì !

Rồi:

Quyết lời dứt áo ra đi

Gió mây bằng đã đến kì dặm khơi

Chàng phi công trong  thơ Yên Sơn không được bằng Từ Hải đã đành mà cũng chả bằng chàng trai quê mùa khi phải đi xa:

Đường dài ngựa chạy biệt tăm,

Người thương có nghĩa trăm năm cũng về.

Thậm chí cũng chả bằng cô thôn nữ, yêu là yêu, mặc cho trời đất xoay vần:

Đã thương cắt tóc trao tay

Tha hồ én liệng, nhạn bay mái ngoài

Như sợ người yêu cũng như mình, sẽ buồn phút chia tay sắp phải đến, không tin vào ngày mai của cuộc tình vừa mới diễn ra đẹp như mộng, chàng phi công làm bộ rắn rỏi nói với nàng trong hai câu kết bài thơ:

tôi yêu em, yêu chất ngất em ơi
như trời rộng bên ngoài khung cửa
sổ

Người đọc coi như đây là một lời thề chung thủy rất đáng quý của chàng và lời thề này sẽ đọng mãi trong trái tim cô gái anh yêu, giúp nàng cũng sẽ mãi mãi thủy chung như câu ca dao:

Một lòng kết tóc xe tơ
Một niềm chỉ đợi chỉ chờ một anh

Rất trân trọng nhưng cũng lại rất tiếc vì cách dùng từ và cách ví von của nhà thơ. Ấy là từ “chất ngất”, có nghĩa là cao ngất và có nhiều lớp, nhiều tầng chồng lên nhau, cũng đồng nghĩa với ngất ngưởng, ngất nghểu, ở thế không vững chắc dễ ngã dễ đổ. Tôi yêu em, yêu chất ngất em ơi! Dễ anh say hay sao mà anh nói với em như thế?!

Đã thế anh lại còn ví von khi nói anh yêu em như trời rộng bên ngoài khung cửa sổ. Anh yêu ơi, khung của sổ nhà em đâu có rộng, em vẫn thường nhìn ra,nếu nhìn xuống thì chỉ thường thấy những ô nhỏ cuộc đời trần tục; nếu nhìn lên thì cũng chỉ thấy một mảnh trời màu xanh màu hồng hay màu xám tùy vào tiết trời khi ấy. Em còn chưa nói cái khung cửa sổ nhà em nhiều khi còn dính bụi bẩn vì chưa kịp lau đó anh ạ!

Bài thơ BTLKBV là những cảm xúc tình yêu đáng trân trọng dù đôi lúc cảm xúc đó hơi trần tục.

Tôi không dám bình bài thơ như đã nói. Nhưng nể nhà thơ Phạm Đức Nhì đã chuyển cho mấy chúng tôi bài thơ này để đọc. Nói như anh Nhì, bạn anh, nhà thơ Yên Sơn muốn có một “ý kiến thứ hai” tức ý kiến của anh Nhì sau lời bình của ông Nguyễn Xuân Đấu. Nay anh Nhì chuyển cho mấy chúng tôi, chắc anh muốn rộng thêm ý kiến?

Vì lẽ đó, tôi như một người bỗng dưng được đặt vào tay đóa hoa thơ BTLKBV, ngắm nghía nó và có vài nhận xét nho nhỏ về bông hoa ấy như thói thường của người đời, rằng bông hoa này đẹp nhưng sao chỗ này nó lại thế, chỗ kia nó lại thế?

Vâng, chỉ thế và chỉ thế thôi!

Viết nhận xét
  Tên gọi [Đăng ký]
  Mật khẩu (Khách không cần mật khẩu)
  Địa chỉ web
  Email
OpenID Hình vui